Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Przedmiotem podjętych w artykule analiz i rozważań jest próba przybliżenia wyników jakościowych badań (auto)biograficznych i pamiętnikarskich, jakie prowadziłam cyklicznie nad kolejnymi pokoleniami nauczycieli w okresie minionego 35 -lecia w Polsce. Kolejne edycje badań obejmują lata: 1992/93; 2002 -2004; 2014-2016 i dotyczą pamiętników i autobiografii młodych, w średnim wieku i starszych nauczycieli oraz ich tekstów nadesłanych z całego kraju.
Analizy w powyższym zakresie zostały wzbogacone wynikami badań porównawczych, mieszanych ilościowo- jakościowych (rodzaj triangulacji) nad trzema pokoleniami nauczycieli, przeprowadzonych w latach 1989/90 i porównawczo w latach 2014/15
Wnioski i sugestie pedeutologiczne wytyczają kierunek rozwijania szeroko profilowego humanistycznego i refleksyjnego kształcenia nauczycieli jako antidotum na techniczno-kompetencyjny model nauczyciela o profesjonalizmie zbyt ograniczonym wobec nowych wyzwań i zagrożeń. Podkreślono ponadto znaczenie metodologii jakościowej i refleksyjnej w badaniach nad narracjami nauczycieli, zwłaszcza w aspekcie ich funkcji krytycznej i emancypacyjnej.

Słowa kluczowe

teacher narrative autobiography generation teacher education reflective metodology nauczyciel narracja autobiografia kształcenie nauczycieli generacja metodologia refleksyjna

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Dróżka, W. (2026). Pedeutologiczne i metodologiczne wnioski z biograficzno-: pokoleniowych badań narracji nauczycieli. Forum Oświatowe, 38(Nr 2 (74), 43–61. https://doi.org/10.34862/fo.2025.2.3
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Bauman, Z. (2003). Razem osobno. Wydawnictwo Literackie.
  2. Bauman, Z. (2006). Płynna nowoczesność. Wydawnictwo Literackie.
  3. Bauman, Z., Tester, K. (2003). O pożytkach z wątpliwości. Sic!.
  4. Bourdieu, P., Wacquant, L. J. D. (2001). Zaproszenie do socjologii refleksyjnej. Wydawnictwo Oficyna Naukowa.
  5. Dróżka, W. (1993). Pokolenia nauczycieli. Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Jana Kochanowskiego.
  6. Dróżka, W. (1997). Młode pokolenie nauczycieli. Studium autobiografii młodych nauczycieli polskich lat dziewięćdziesiątych. Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Jana Kochanowskiego.
  7. Dróżka, W. (2008). Generacja wielkiej zmiany. Studium autobiografii średniego pokolenia nauczycieli 2004. Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego.
  8. Dróżka, W. (2017a). Metodologia refleksyjna w naukach społecznych, czyli jak prowadzić rozumiejący dialog z ludzkim doświadczeniem. W: D. Kubinowski, M. Chutoriański (red.), Pedagogika jako humanistyczno- społeczna nauka stosowana: konsekwencje metodologiczne (s. 115-130). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  9. Dróżka, W. (2017b). Wartości oraz cele życiowe i zawodowe nauczycieli. Pokolenia z lat: 1989/1990; 2014/2015. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.
  10. Dróżka, W. (2019a). Ewolucja etosu i roli społecznej nauczycieli. Na kanwie pamiętników i autobiografii nauczycieli z lat 1992-1993, 2002-2004 i 2014-2016. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.
  11. Dróżka, W. (2019b). Wychowanie do człowieczeństwa - jako przesłanie starszego pokolenia nauczycieli- w świetle ich pamiętników 2016. Rocznik Pedagogiczny, 42, 13-35.
  12. Dróżka, W. (2021). Profesjonalizm. W: M. Czerepaniak-Walczak, S. Iwasiów (red.), Kalejdoskop. Współczesne pojęcia pedagogiczne (s. 137-153). Zachodniopomorskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli; Wydawnictwo Naukowe Uniwesytetu Szczecińskiego.
  13. Dróżka, W. (red.). (2006). Nauczycielska dojrzałość. Pamiętniki średniego pokolenia nauczycieli 2004. Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego.
  14. Dróżka, W. (red.). (2018). Nauczycielskie przesłanie w trosce o przyszłość. Pamiętniki starszego pokolenia nauczycieli 2016. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.
  15. Dróżka, W., Gołębiowski, B. (red.). (1993), Moja twarz jest niepowtarzalna. Pamiętniki młodych nauczycieli 1993. Wydawnictwo „Jedność”.
  16. Dróżka, W., Madalińska-Michalak, J. (2016). Droga do zawodu nauczyciela i motywy jej wyboru – w świetle autobiograficznych wypowiedzi studentów studiów pedagogicznych. Forum Oświatowe, 28(1(55), 161–179. https://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/416
  17. Dvir, N., Schatz-Oppenheimer, O. (2020). Beginning teachers‘ narratives, coping with social justice. European Journal of Teacher Education, 43(3), 318-332. https://doi.org/10.1080/02619768.2019.1691991
  18. Giddens, A. (2001). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  19. Gołębniak, B. D. (1998). Zmiany edukacji nauczycieli: wiedza, biegłość, refleksyjność. Wydawnictwo Edytor.
  20. Hammersley M., Atkinson P. (2000). Metody badań terenowych. Wydawnictwo Zysk i S-ka.
  21. Josselson, R. (2006). Narrative Research and The Challenge of Accumulating Knowledge. Narrative Inquiry, 16(1), 3-10. https://doi.org/10.1075/ni.16.1.03jos
  22. Kamińska, M. (2019). Współpraca i uczenie się nauczycieli w kulturze organizacyjnej szkoły. Studium teoretyczno-empiryczne. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  23. Kohli, M. (2012). Biografia: relacja, tekst, metoda. W: K. Każmierska (red.), Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów (s. 125-137). Zakład Wydawniczy „Nomos”.
  24. Kruger, H. H. (2005). Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  25. Kwiatkowska, H. (2005). Tożsamość nauczycieli. Miedzy anomią a autonomią. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  26. Łukasik, J. (2013). Doświadczanie życia codziennego. Narracje nauczycielek na przełomie życia. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  27. Marody, M. (2015). Jednostka po nowoczesności. Perspektywa socjologiczna. Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
  28. Nussbaum, M. C. (2008). W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego (A. Męczykowska, tłum.; J. Szacki, wstęp). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
  29. Olson, M. R., Craig, C. J. (2012). Social Justice in Preservice and Graduate Education: A Reflective Narrative Analysis. Action in Teacher Education, 34(5-6), 433-446. https://doi.org/10.1080/01626620.2011.627032
  30. Ossowska, M. (1963). Koncepcja pokolenia. Studia Socjologiczne, (2), [47]-51.
  31. Potulicka, G., Rutkowiak, J. (2010). Neoliberalne uwikłania edukacji. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  32. Przecławska, A., Wiłkomirska, A. (red.). (2010). Między nieuchronnością a możliwością. Wychowanie w warunkach zmiany. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
  33. Sztompka, P. (1999). Imponderabilia wielkiej zmiany. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  34. Wiłkomirska, A. (2002). Zawodowe i społeczno-polityczne orientacje nauczycieli. Wydawnictwo Edukacyjne „Żak”.