Treść głównego artykułu

Abstrakt

Tekst ma na celu zgłębienie socjologicznego namysłu nad rolą „czynnika indywidualnego” w procesie przemian społecznych. Nawiązując do koncepcji indywidualności Jana Szczepańskiego, ukazuje problem społecznej natury człowieka oraz negatywnych konsekwencji procesów grupowych. Nadzieją na przezwyciężenie tych ostatnich jest powrót jednostki do świata wewnętrznego, którego swoistość pozwala na krytyczny ogląd rzeczywistości społecznej. Artykuł zawiera tezę, że indywidualność człowieka, choć bazuje na potencjalnych atrybutach każdej osoby, stanowi zwieńczenie procesu rozwojowego. Jest fazą, w której jednostka jest w stanie w sposób świadomy nie tylko zmieniać własne życie – tożsamość – ale także reorganizować otaczające je środowisko społeczne. Natomiast w kontekście społeczno-kulturowym można uznać, iż kategoria indywidualności jest próbą przekroczenia obecnego dotychczas napięcia między indywidualizmem a kolektywizmem. Dotyczy bowiem problemu relacji człowieka z Innym (innością), w której potencjał indywidualności mobilizuje emancypacyjne dążności obu uczestników owego spotkania.

Słowa kluczowe

indywidualizm indywidualność ideologia Jan Szczepański

Szczegóły artykułu

Jak cytować
Leszniewski, T. (2016). Indywidualność jako wyraz emancypacyjnych dążności człowieka. Refleksja nad koncepcją Jana Szczepańskiego. Forum Oświatowe, 28(1(55), 95–108. Pobrano z https://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/403

Referencje

  1. Archer, M. S. (2012). The Reflexive Imperative in Late Modernity. Cambridge, NY: Cambridge University Press.
  2. Archer, M. S. (2013). Człowieczeństwo: problem sprawstwa. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
  3. Bellah, R. N. (2007). Skłonności serca: indywidualizm i zaangażowanie po amerykańsku. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
  4. Bokszański, Z. (2007). Indywidualizm a zmiana społeczna: Polacy wobec nowoczesności: raport z badań. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  5. Elias, N. (2008). Społeczeństwo jednostek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  6. Elias, N. (2011). O procesie cywilizacji: analizy socjo- i psychogenetyczne. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
  7. Greene, T. W. (2008). Three Ideologies of Individualism: Toward Assimilating a Theory of Individualisms and their Consequences. Critical Sociology, 34(1), 117–137. http://dx.doi.org/10.1177/0896920507084628
  8. Jacyno, M. (2007). Kultura indywidualizmu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  9. Lahire, B. (2008). The individual and the mixing of genres: Cultural dissonance and self-distinction. Poetics, 36(2–3), 166–188. http://dx.doi.org/10.1016/j.poetic.2008.02.001
  10. Leszniewski, T. (2013). Indywidualność w społeczeństwie jako propozycja nowego paradygmatu? Refleksja nad koncepcją Jana Szczepańskiego. Kultura i Edukacja, 4(97), 93–110.
  11. Leszniewski, T., Wasielewski, K. (2013). Socjologia wychowania w Polsce – pytanie o wymiar tożsamościowy. Studia Socjologiczne, 2(209), 9–29.
  12. Mannheim, K. (2008). Ideologia i utopia. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
  13. Mead, G. H. (1975). Umysł, osobowość i społeczeństwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  14. Pareto, V. (1994). Uczucia i działania: fragmenty socjologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  15. Sennett, R. (2009). Upadek człowieka publicznego. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie „Muza”.
  16. Szczepański, J. (1988). O indywidualności. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.
  17. Szczepański, J. (1990). Kultura i autonomia indywidualności. W Z. Bokszański, B. Sułkowski, A. Tyszka (red.), Społeczeństwo, kultura, osobowość (s. 65–72). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  18. Sztompka, P. (1973). Teoria i wyjaśnienie: z metodologicznych problemów socjologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  19. Sztompka, P. (1985). Teoria socjologiczna końca XX wieku: wstęp do wydania polskiego. W: J. H. Turner, Struktura teorii socjologicznej (s. 9–53). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  20. Zahle, J. (red.). (2014). Rethinking the Individualism-Holism Debate: Essays in the Philosophy of Social Science. Cham: Springer.