Treść głównego artykułu

Abstrakt

Przedmiot artykułu stanowią teoretyczne podstawy oraz wyniki krytycznych analiz dyskursów polityki edukacyjnej Unii Europejskiej, dotyczących nierówności edukacyjnych. Analizy te dokonane zostały za pośrednictwem oficjalnych dokumentów strategicznych lub rekomendacyjnych (dokumenty programowe i eksperckie dotyczące edukacji) oraz na podstawie wywiadów z przedstawicielami unijnej administracji i ekspertami. Punktem wyjścia rozważań nie jest pytanie o to, czy, według oficjalnych dyskursów, należy przeciwdziałać nierównościom społecznym w oświacie, ale dlaczego należy im przeciwdziałać. W prowadzonych analizach posługuję się konstruktem „porządków uzasadniania” (fr. régimes de justification) – kategorią rozwijaną przez Luca Boltanskiego, Laurenta Thévenota oraz Ève Chiapello. Celem artykułu jest identyfikacja i rekonstrukcja obecnych w polityce edukacyjnej dyskursów reprezentujących odmienne porządki uzasadniania strategii i praktyk inkluzyjnych oraz próba rozważenia konsekwencji identyfikowanej różnorodności w kontekście znanej i udokumentowanej przez przedstawicieli nauk społecznych tezy o dominacji racjonalności ekonomicznej w polityce edukacyjnej.

 

Słowa kluczowe

dyskurs Ève Chiapello krytyka Laurent Thévenot Luc Boltanski polityka edukacyjna porządki uzasadniania

Szczegóły artykułu

Biogram autora

Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, Instytut Badań Edukacyjnych

Absolwentka filozofii i pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim, doktorantka w Zakładzie Filozofii Społecznej i Politycznej w Instytucie Filozofii UWr. Asystentka naukowa w Instytucie Badań Edukacyjnych w Warszawie, stała współpracowniczka Ośrodka Myśli Społecznej im F. Lassalle’a we Wrocławiu. Zainteresowania naukowe: filozofia i pedagogika krytyczna, polityka edukacyjna i organizacja systemu oświaty; socjologia edukacji – nierówności społeczne w edukacji, relacja między systemami szkolnymi a strukturą społeczną, mechanizmy edukacyjnej reprodukcji, selekcji i segregacji; problematyka społecznych, politycznych i ideologicznych uwarunkowań edukacji.

Referencje

  1. Ball, S. J. (2008). The education debate. Bristol: The Policy Press.
  2. Boltanski, L., Chiapello, È. (2007). The New Spirit of Capitalism. London: Verso.
  3. Boltanski, L., Thévenot, L. (2007). On Justification: Economies of Worth. Princeton, NJ: Princeton University Press.
  4. Cackowska, M., Kopciewicz, L., Patalon, M., Stańczyk, P., Starego, K., Szkudlarek, T. (2012). Dyskursywna konstrukcja podmiotu: przyczynek do rekonstrukcji pedagogiki kultury. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
  5. Chiapello, È., Fairclough, N. (2008). Nowa ideologia zarządzania: podejście transdyscyplinarne krytycznej analizy dyskursu i nowej socjologii kapitalizmu. W: A. Duszak, N. Fairclough (red.), Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej (s. 373–404). Kraków: Wydawnictwo Universitas.
  6. Dziemianowicz-Bąk, A. (2010). W poszukiwaniu lewicowego modelu lokalnej polityki edukacyjnej. W: P. Żuk (red.), O wspólnocie obywatelskiej w cieniu kapitalizmu: ład lokalny, lewica, demokracja (s. 45–54). Warszawa: Oficyna Naukowa.
  7. Dziemianowicz-Bąk, A. (2012). Edukacja. W: M. Syska (red.), Socjaldemokratyczna polityka społeczna (s. 101–118). Wrocław: Wydawnictwo Ośrodka Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a.
  8. Grimaldi, E. (2012). Neoliberalism and the marginalisation of social justice: the making of an education policy to combat social exclusion. International Journal of Inclusive Education, 16(11), 1131-1154. Doi: 10.1080/13603116.2010.548105
  9. Gubański, K. (2013, maj). Reformy szkolnictwa wyższego – rewolucja czy zmiana fasadowa? Krytyka.org. Pobrane 8 września 2013, z: http://krytyka.org/reformy-szkolnictwa-wyzszego-rewolucja-czy-zmiana-fasadowa
  10. Kwieciński, Z. (2007). Sprawiedliwa nierówność czy niesprawiedliwa równość? Implikacje pedagogiczne. Nauka, 4, 35–42.
  11. Majone, G. (1989). Evidence, Argument and Persuasion in the Policy Process. New Haven, CT: Yale University Press.
  12. Ross, A. (2009). Educational Policies to Address Social Inequalities in Europe: Overall Report. Pobrane 8 września 2013, z: http://ec.europa.eu/education/transversal-programme/doc/studies/2006epasi_en.pdf
  13. Szkudlarek, T. (2007). Edukacja i konstruowanie społecznych nierówności. W: J. Klebaniuk (red.), Fenomen nierówności społecznych (s. 31–52). Warszawa: Wydawnictwo Eneteia.