Egzaminowanie w szkole wyższej: między (nie)oczywistością znaczeń i złudzeniami zmiany

Grażyna Szyling

Abstrakt


Inspiracją do namysłu podjętego w niniejszym tekście są napięcia występujące między „ideą paradygmatycznej zmiany from teaching to learning” (Sajdak, 2013, s. 293) a realiami kształcenia w polskich szkołach wyższych. Źródeł owych rozdźwięków jest wiele. W literaturze pedagogicznej powszechnie zwraca się uwagę na problemy wynikające ze ścierania się odmiennych porządków epistemologicznych, politycznych i etycznych, poddając krytycznej analizie dążenie do zawłaszczenia dyskursu uniwersyteckiego przez neoliberalizm (Bauman, 2011a; Czerepaniak-Walczak, 2014; Malewski, 2014; Potulicka, 2010). Równie często podkreśla się deklaratywny charakter samej transformacji, zwłaszcza działania związane z tworzeniem mechanizmów zapewniania jakości kształcenia, które uczyniły „płonną nadzieję na rzeczywistą zmianę paradygmatu edukacji akademickiej” (Czerepaniak-Walczak, 2013, s. 45). Zdecydowanie słabiej obecna w namyśle nad współczesnym obliczem kształcenia w szkołach wyższych jest natomiast refleksja zakorzeniona w „dyskursie teoretycznym legitymizującym dydaktykę ogólną” (Gołębniak, 2010, s. 258), chociaż coraz wyraźniej ujawniają się niespójności między wiedzą pedagogiczną i praktyką dydaktyczną szkoły wyższej (zob. Sajdak, 2013). Są one pogłębiane między innymi stopniowym upowszechnianiem się języka efektów kształcenia, który ma umożliwić „jednoznaczny” opis „nowej” edukacyjnej rzeczywistości i projektowanie rozwiązań w jej obszarze (zob. Szyling, 2016).


Słowa kluczowe


egzamin w szkole wyższej; praktyki egzaminowania; zmiana paradygmatyczna w dydaktyce akademickiej; pragmatyczne redukcje znaczeń; ateoretyczność pojęć dydaktycznych; Krajowe Ramy Kwalifikacji

Bibliografia


Bacia, E. (2014). Walidacja efektów uczenia się uzyskanych poza systemem edukacji formalnej jako nowe wyzwanie dla polityki na rzecz uczenia się przez całe życie. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Bauman, T. (2001). Uniwersytet wobec zmian społeczno-kulturowych: casus Uniwersytetu Gdańskiego. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Bauman, T. (2011a). Złudna efektywność uniwersytetu przedsiębiorczego. Ars Educandi, 8, 44–70.

Bauman, T. (2011b). Proces kształcenia w uniwersytecie w perspektywie potrzeb nauczycieli akademickich i oczekiwań studentów: raport z badań. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Bollaert, L. (2014). Quality Assurance (Qa) in Europe (2005–2015): From Internal and Institutional to External and International. Journal of the European Higher Education Area, 3, 1–24. Pobrane 25 października 2014, z: http://www.pka.edu.pl/2014/10/08/artykul-lucien-bollaerta-na-temat-zapewniania-jakosci-w-europie-

wlatach-2005-2015

Brookhart, S. (2004). Grading. New Jersey: Pearson Education.

Brophy, J. (2002). Motywowanie uczniów do nauki. Warszawa: PWN.

Centrum Badania Opinii Społecznej. (2013), Wykształcenie ma znaczenie? (Komunikat z badań, BS/96/2013). Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej.

Czerepaniak-Walczak, M. (2013). Autonomia w kolorze sepii w inkrustowanej ramie KRK: o procedurach i treściach zmiany w edukacji akademickiej. W: M. Czerepaniak-Walczak (red.), Fabryki dyplomów czy universitas? O „nadwiślańskiej wersji przemian w edukacji akademickiej (s. 29–56). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czerepaniak-Walczak, M. (2014). Homo academicus w świecie homo oeconomicus: o obszarach i przejawach zmagań z akademickim zniewoleniem. Pedagogika Szkoły Wyższej, 1, 11–24.

Dolata, R. (2008). Szkoła, segregacje, nierówności. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Forum. (b.d.). Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://www.forum.studia.net/topic/986-kampania-wrze%C5%9Bniowa

Gołębniak, B. D. (2010). Poszukiwanie, dziejowość, dialektyczne uczenie się: nowe praktyki edukacyjne w szkole wyższej. W: J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając (red.), Innowacje w edukacji akademickiej: szkolnictwo wyższe w procesie zmian. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Gołębniak, B. D. (2014). O „upedagogicznianiu” szkoły poprzez akademicki dyskurs edukacyjny: ku autoetnografii. Forum Oświatowe, 2(52), 147–169. Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/279

Groenwald, M. (2011a). Etyczne aspekty egzaminów szkolnych. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Groenwald, M. (2011b). Egzamin jako wielofunkcyjne narzędzie rozliczania efektów kształcenia. W: M. Tracz, E. Szkurłat (red.), Efekty kształcenia geograficznego na różnych poziomach edukacji (s. 58–67). Kraków-Warszawa: Komisja Edukacji Geograficznej PTG.

Jak zdać egzamin na studiach? (b.d.). Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://www.w-spódnicy. ofemin.pl/Tekst/Babskie-sprawy/529258,1, Jak-zdać-egzamin-nastudiach-jak-zdać-egzamin.html

Klus-Stańska, D. (2010). Dydaktyka wobec chaosu pojęć i zdarzeń. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Klus-Stańska, D. (2011). Oderwanie dydaktyki od pedagogiki ogólnej jako źródło jej kryzysu i znieruchomienia. W: T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Pedagogika ogólna: dyskursy o statusie naukowym i dydaktycznym (s. 139–158). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Klus-Stańska, D. (2013). Myślenie poza diagnozą i ewaluacją: pytanie o możliwość zmiany logiki tworzącej edukację. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 4(64), 71–90.

Knight, P. T. (2000). The Value of a Programme-wide Approach to Assessment. Assessment & Evaluation in Higher Education, 3(25), 237–251.

Konarzewski, K. (1999). Dylematy oceniania osiągnięć szkolnych. Kwartalnik Pedagogiczny, 2(172), 31–49.

Kozłowski, W. (2006). Cele i osiągnięcia w uczeniu się. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.

Krause, A. (2015). Kształcenie nauczycieli (wczesnej edukacji): praktyczne konsekwencje niejasnych rozwiązań prawnych w świetle doświadczeń członka Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Studia Pedagogiczne, 68, 51–62.

Kraśniewski, A. (2011). Jak przygotowywać programy kształcenia zgodnie z wymaganiami wynikającymi z Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego? Pobrane 10 lipca 2015, z: http://www.procesbolonski.uw.edu.pl/dane/publikacja_MNISW_ AK_111103.pdf

Kuciejczyk, A. (2013). Typy dialogu w rzeczywistości akademickiej – w percepcji studentów medycyny. Studia Pedagogiczne, 66, 199–214.

Lisiecka, Z., Kozak, W. (2014). O potrzebie badań nad efektem zwrotnym egzaminu maturalnego z języka polskiego. Ruch Pedagogiczny, 85(2), 83–92.

Łukaszewski, W. (2002). Zwrotne informacje o wyniku czynności. W: I. Kurcz, D. Kądzielawa (red.), Psychologia czynności: nowe perspektywy (s. 84–99). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.

Malewski, M. (2014). O korporatyzacji uniwersytetu. Pedagogika Szkoły Wyższej, 2, 11–30.

Matusiak, A. (2014). Uznawanie kwalifikacji w kontekście uczenia się przez całe życie. Ustalenia, doświadczenia, dylematy. Dyskursy Młodych Andragogów, 15, 63–74.

Melosik, Z. (2003). Funkcjonalno-strukturalna interpretacja edukacji. W: T. Gmerek (red.), Edukacja i stratyfikacja społeczna (s. 79–96). Poznań: Wydawnictwo WOLUMIN.

Mikut, M. (2014). Zaangażowanie w studiowanie czy pozorowanie? Pedagogika Szkoły Wyższej, 1, 105–122.

Niemierko, B. (2002). Ocenianie szkolne bez tajemnic. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Niemierko, B. (2004a). Wyniki kształcenia. W: K. Kruszewski (red.), Sztuka nauczania. T.1, Czynności nauczyciela: podręcznik akademicki (s. 54–108). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Niemierko, B. (2004b). Egzaminy pożądane i niechciane. Edukacja, 4, 7–26.

Niezbędnik Studenta. (b.d.). Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://www.rsswpia.ug.edu.pl/niezbednik-studenta/slowniczek-studenta

Nitko, A. (1998). Model egzaminów państwowych opartych na programie nauczania, sprawdzających i różnicujących, przeznaczonych do dyplomowania i selekcji uczniów. W: B. Niemierko, E. Kowalik (red.), Perspektywy diagnostyki edukacyjnej (s. 83–97). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Noizet, G., Caverni, J. P. (1988). Psychologiczne aspekty oceniania osiągnięć szkolnych. Warszawa: PWN.

Nowak-Dziemanowicz, M. (2012). Kompetencje społeczne jako jeden z efektów kształcenia w Krajowych Ramach Kwalifikacji w kontekście pytań o cele i funkcje edukacji. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Opłocka, U. (2008). Emergencja nauczycielskiej pedagogii oceniania – doniesienie badawcze. W: B. Niemierko, M. K. Szmigel (red.), Uczenie się i egzamin w oczach nauczyciela (s. 154–161). Kraków: Polskie Towarzystwo Diagnostyki Edukacyjnej.

Parczewski, P. W. (2012). Nauczycielskie systemy oceniania: trafność oceniania na lekcjach języka angielskiego. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Parsons, T. (1969). Struktura społeczna a osobowość. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.

Potulicka, E. (2010). Uniwersytet na „wolnym rynku”. W: E. Potulicka, J. Rutkowiak (red.), Neoliberalne uwikłania edukacji (s. 279–296). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Ritzer, G. (2005). Makdonaldyzacja społeczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Muza.

Rudnicki, S., Szwed, A. (2009). Ocenianie oceniających: trzy pytania o ewaluację zajęć dydaktycznych. Kultura i Polityka: zeszyty naukowe Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie, 5, 127–139.

Sajdak, A. (2013). Paradygmaty kształcenia studentów i wspierania rozwoju nauczycieli akademickich: teoretyczne podstawy dydaktyki akademickiej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Sikora, K. (b.d.). Nic nie umiesz? Nie szkodzi. Egzaminatorowi też zależy, żebyś zdał. Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://www.natemat.pl/49821,nic-nie-umiesz-nie-szkodzi-egzamnatorowi-tez-zalezy-zebys-zdal

Słowniczek Studenta. (b.d.). Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://www.studia.net/slowniczek

Słownik podstawowych terminów dotyczących krajowego systemu kwalifikacji. (2014). Opracowany przez Zespół pod red. S. Sławińskiego. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.

Smużewska, M., Wasilewski, K., Antonowicz, D. (2015). Niepowodzenia w studiowaniu z perspektywy uczelni i studentów. Edukacja, 4(135), 130–146.

Solarczyk-Szwec, H. (2013). Walidacja kompetencji społecznych w kontekście Krajowych Ram Kwalifikacji dla Szkolnictwa Wyższego. E-mentor, 5(52), 4–14.

Sposób na egzaminatora – jak zdać trudną sesję? (b.d.). Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://w-spodnicy.ofeminin.pl/Tekst/Babskie-sprawy/529258,1,Jak-zdac-egzamin-na-studiach--jak-zdac-egzamin.html

Strzyżewski, M. (2015). Zaliczenie i egzamin ustny na studiach – sprawdzone porady pomogą Ci zdać go na dobrą ocenę. Pobrane 20 czerwca 2016, z: http://akados.pl/blog/2015/05/egzamin-ustny-na-studiach-porady

Szyling, G. (2011). Nauczycielskie praktyki oceniania poza standardami. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Szyling, G. (2013). Obiektywizm i sprawiedliwość – (nie)wygodne kategorie szkolnego oceniania. W: M. Dudzikowa, K. Knasiecka-Falbierska (red.), Sprawcy i/lub ofiary działań pozornych w edukacji szkolnej (s. 255–272). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Szyling, G. (2015). Pytania o ocenianie w szkole wyższej. Dyskursy Młodych Andragogów, 16, 9–22.

Szyling, G. (2016). Koncepcja walidacji efektów uczenia się: obszary pedagogicznych redukcji i ich (nie)zamierzonych skutków. Rocznik Andragogiczny, w druku.

Śliwerski, B. (2011). Klinika akademickiej pedagogiki. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Turowska, A. (2012). Korzyść, krzywda, zagrożenie czy wyzwanie – percepcja studiów wśród kończących warszawskie uczelnie publiczne. Kwartalnik Pedagogiczny, 2(224), 163–171.

Tyszka, T. (2000). Psychologiczne pułapki oceniania i podejmowania decyzji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Zając, D. (2012). Nauczyciel akademicki wobec dylematu: badacz – dydaktyk – wychowawca – organizator. Pedagogika Szkoły Wyższej, 1, 101–125.

Zamojski, P. (2009). Cynizm i donkiszoteria: etyczne konteksty masowego kształcenia w szkole wyższej. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 4(48), 129–139.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Licencja Creative Commons
Forum Oświatowe jest wydawane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

ISSN 0867-0323 ISSN (online) 2450-3452