Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt




Dyskryminacja ze względu na płeć pozostaje istotną barierą demokratycznego uczestnictwa, ponieważ systematycznie wycisza lub marginalizuje wybrane głosy. Artykuł analizuje, w jaki sposób pedagogika wrażliwa na płeć może ograniczać te mechanizmy w edukacji wyższej, łącząc ramy pedagogiki feministycznej (bell hooks), pedagogiki krytycznej (Paulo Freire) oraz teorii uczenia się transformatywnego (Jack Mezirow). W oparciu o studium przypadku międzynarodowych warsztatów Erasmus Blended Intensive Program (BIP) zrealizowanych w 2025 roku na Uniwersytecie w Sassari przedstawiono i zinterpretowano partycypacyjne praktyki dydaktyczne, w tym ćwiczenie „Gender Box”. Materiał empiryczny obejmuje wytwory wizualne osób uczestniczących w warsztatach, obserwacje pracy grupowej oraz wypowiedzi z dyskusji podsumowującej. Wyniki wskazują na uruchomienie refleksji krytycznej, wzrost świadomości nierówności oraz rozwijanie sprawczości, empatii i solidarności. Artykuł kończy się rekomendacjami dla instytucji edukacyjnych.




Słowa kluczowe

gender-sensitive pedagogy feminist pedagogy critical pedagogy transformative learning empowerment pedagogika wrażliwa na płeć pedagogika feministyczna pedagogika krytyczna uczenie się transformatywne upodmiotowienie

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Ryndzionek, M. (2026). Pedagogika wrażliwa na płeć w edukacji wyższej –: od ram teoretycznych do praktyk przeciwdziałania dyskryminacji (studium przypadku). Forum Oświatowe, 38(Nr 2 (74), 93–110. https://doi.org/10.34862/fo.2025.2.6
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Akello, S., Osman, A. A. (2015). Education as a practice of freedom: Reflections on bell hooks. Journal of Education and Practice, 6(17), 195–200. https://files.eric. ed.gov/fulltext/EJ1079754.pdf
  2. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
  3. bell hooks. (1994). Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. Routledge.
  4. Chapin, J., Skovgaard, M., Warne, V. (2020). Gender responsive pedagogy in higher education: A framework. INASP. https://www.inasp.info/sites/default/files/2021-01/ Gender%20responsive%20pedagogy%20Framework%20paper.pdf
  5. Crenshaw, K.W. (1989). Demarginalizing the intersection of race and sex: A Black feminist critique of antidiscrimination doctrine, feminist theory and antiracist politics. University of Chicago Legal Forum, 1, 139–167.
  6. Czerepaniak-Walczak, M. (2006). Pedagogika emancypacyjna. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  7. FAWE. (2018). Gender responsive pedagogy: A toolkit for teachers and schools (Wyd. 2.). Forum for African Women Educationalists.
  8. Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Herder and Herder.
  9. Freire, P. (2005). Pedagogy of the oppressed (Wyd. 30.; M. B. Ramos, przekł.; D. Macedo, wstęp). Continuum. https://files.libcom.org/files/Paulo%20Freire,%20 Myra%20Bergman%20Ramos,%20Donaldo%20Macedo%20-%20Pedagogy%20of%20the%20Oppressed,%2030th%20Anniversary%20Edition%20(2000,%20Bloomsbury%20Academic).pdf
  10. IPU. (2025, 1 stycznia). Monthly ranking of women in national parliaments. Ranking as of 1st January 2025. InterParliamentary Union. https://data.ipu.org/women- -ranking/?date_month=1&date_year=2025
  11. Judeh, R. (2020, 10 marca). Why true democracy cannot exist without gender equali- ty. Netherlands Institute for Multiparty Democracy. https://nimd.org/why-true-democracy-cannot-exist-without-gender-equality/
  12. Katz, J. (1995). Reconstructing masculinity in the locker room: The Mentors in Violence Prevention Project. Harvard Educational Review, 65(2), 163–174. https://doi.org/10.17763/haer.65.2.55533188520136u1
  13. Mezirow, J. (1997). Transformative learning: Theory to practice. New Directions for
  14. Adult and Continuing Education, (74), 5–12. https://doi.org/10.1002/ace.7401 Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. Jossey-Bass. Morley, L. (2009). Momentum and melancholia: Women in higher education internationally. W: M. W. Apple, S. J. Ball, L. A. Gandin (red.), The Routledge international handbook of the sociology of education (s. 384–395). Routledge. https://doi. org/10.4324/9780203863701
  15. Nabbuye, H. (2018, listopad). Gender-sensitive pedagogy: The bridge to girls’ quality education in Uganda. Center for Universal Education at Brookings. https://www. brookings.edu/wp-content/uploads/2018/11/Hawah-Nabbuye-FOR-WEBSITE. pdf
  16. Shor, I. (1992). Empowering education: Critical teaching for social change. University of Chicago Press.
  17. United Nations. (2015). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustaina- ble Development. Department of Economic and Social Affairs. https://sdgs. un.org/2030agenda