Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt




Artykuł podejmuje kwestie możliwości wykorzystywania kulturowej adaptacji narzędzi badawczych w pedagogice. Procedura ta opiera się na przystosowaniu oryginalnej wersji narzędzia do innej specyfiki kulturowej i może być dokonywana przy przenoszeniu narzędzia stworzonego, funkcjonującego w jednym kraju do innego kraju. Adaptacja nie eliminuje potrzeby tworzenia nowych narzędzi, ale oferuje racjonalną drogę wykorzystania istniejących, teoretycznie zakotwiczonych i empirycznie zweryfikowanych instrumentów tam, gdzie badaczom zależy na porównywalności międzykulturowej oraz oparciu się na już zgromadzonej bazie dowodów. W opracowaniu zaprezentowano dyskusje toczące się nad standardami adaptacji, przedstawiono kolejne etapy tego procesu oraz zaprezentowano dwa przy- kłady kulturowej adaptacji narzędzi w obszarze pedagogiki: Kwestionariusza Źródeł Poczucia Skuteczności Nauczyciela (STEQ) oraz Kwestionariusza Praktyki Refleksyjnej (RPQ). W konkluzji wskazano, że kulturowa adaptacja narzędzi badawczych powinna być traktowana jako odrębny projekt badawczy, a nie czynność techniczna. W takim rozumieniu może stanowić istotny element prowadzenia rzetelnych badań porównawczych, umiędzynarodowienia pedagogiki oraz budowania bazy standaryzowanych narzędzi badawczych.




Słowa kluczowe

cross-cultural adaptation of a research instrument research instrument kulturowa adaptacja narzędzia badawczego narzędzie badawcze

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Maciejewska, M. (2026). Kulturowa adaptacja narzędzi badawczych w pedagogice - : argumenty za upowszechnieniem tej praktyki . Forum Oświatowe, 38(Nr 2 (74), 75–90. https://doi.org/10.34862/fo.2025.2.5
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Aaronson, N., Alonso, J., Burnam, A., Lohr, K. N., Patrick, D. L., Perrin, E., Stein, R. E. (2002). Assessing health status and quality-of-life instruments: attributes and review criteria. Quality of life research, 11(3), 193–205. https://doi.org/10.1023/a:1015291021312
  2. Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures. Spine, 25(24), 3186–3191. https://doi.org/10.1097/00007632-200012150-00014
  3. Brzeziński, J. (2019). Metodologia badań psychologicznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. Brzeziński, J. (red.). (2004). Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  5. Brzeziński, J., Hornowska, E. (red.). (1998). Skala Inteligencji Wechslera WAIS-R. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  6. Ciechanowicz, A. (red.). (1990). Kulturowa adaptacja testów. Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
  7. Cruchinho, P., López-Franco, M. D., Capelas, M. L., Almeida, S., Bennett, P.M., Miranda da Silva, M., Teixeira, G., Nunes, E., Lucas, P., Gaspar. F., Handovers4SafeCare. (2024). Translation, Cross-Cultural Adaptation, and Validation of Measurement Instruments: A Practical Guideline for Novice Researchers. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 17, 2701-2728. https://doi.org/10.2147/JMDH.S419714
  8. Drwal, R. Ł. (1995). Adaptacja kwestionariuszy osobowości. Wybrane zagadnienia i techniki. Wydawnictwo Naukowe PWN.
  9. Hoi, C. K. W., Zhou, M., Teo, T., Nie, Y. (2017). Measuring effi cacy sources: Development and validation of the Sources of Teacher Effi cacy Questionnaire (STEQ) for Chinese teachers. Psychology in the Schools, 54(7), 756-769. https://doi.org/10.1002/pits.22025
  10. Hornowska, E. (2005). Testy Psychologiczne. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  11. Hornowska, E. (2019). Testy psychologiczne. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  12. Hornowska, E., Paluchowski, W. J. (2006). Wokół mitów dotyczących adaptacji kulturowej narzędzi diagnostycznych. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, (1130), 468-476. https://dbc.wroc.pl/dlibra/publication/170618
  13. Hornowska, E., Paluchowski, W. J. (2011). Kulturowa adaptacja testów psychologicznych. W: J. Brzeziński (red.), Metodologia badań społecznych. Wybór tekstów (s. 177-242). Wydawnictwo Zysk i s-ka.
  14. Matczak, A. (2011). Kulturowa adaptacja testów psychologicznych. W: T. Szustrowa (red.), Testy w biznesie. Standardy i praktyka (s. -). Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
  15. Mokkink, L. B., Terwee, C. B., Patrick, D. L., Alonso, J., Stratford, P. W., Knol, D. L., Bouter, L. M., de Vet, H. C. (2010). The COSMIN study reached international consensus on taxonomy, terminology, and definitions of measurement properties for health-related patient-reported outcomes. Journal of Clinical Epidemiology, 63(7), 737–745. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2010.02.006
  16. Mokkink, L. B., Prinsen, C. A., Patrick, D. L., Alonso, J. Bouter, L. M. de Vet H. C., Terwee, C. B. (2018). COSMIN methodology for systematic reviews of Patient‐ Reported Outcome Measures (PROMs). VU University Medical Center. https://cosmin.nl/wp-content/uploads/COSMIN-syst-review-for-PROMs-manual_version-1_feb-2018.pdf
  17. Priddis, L., Rogers, S. L. (2017). Development of the Reflective Practice Questionnaire: Preliminary Findings. Reflective Practice, 19(1), 1–16. https://doi.org/10.1080/14623943.2017.1379384
  18. Rubacha, K. (2013). Standardy metodologiczne w zbieraniu i analizie danych. Pracownia Narzędzi Badawczych Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN. Przegląd Badań Edukacyjnych, 1(16), 35-41. https://doi.org/10.12775/PBE.2013.003
  19. Strelau, J., Doliński, D. (red.). (2008). Psychologia. Podręcznik akademicki. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  20. Strutyńska-Laskus, E., Boczkowska, M., Karwowski, M. (2023). Kwestionariusz Źródeł Poczucia Skuteczności Nauczyciela: Charakterystyka psychometryczna polskiej adaptacji. Studia z Teorii Wychowania, 4(45), 261-275.
  21. Sury, Z. (2025). Polish Adaptation and Psychometric Evaluation of the Reflective Practice Questionnaire: Teachers and Pedagogues Version. Przegląd Badań Edukacyjnych, 49(1), 201-230. https://doi.org/10.12775/PBE.2025.012
  22. Yasir Arafat, S. M., Chowdhury, H. R., Shalahuddin Qusar, M. M. A., Hafez, M. A. (2016). Cross-cultural adaptation and psychometric validation of research instruments: A methodological review. Journal of Behavioral Health, 5(3), 129-136.