Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Nauczyciele pracujący z dziećmi w spektrum autyzmu często wskazują na problemy natury psychicznej i emocjonalnej w tej grupie uczniów. Analizując podłoże tych trudności, można wskazać następujące wskaźniki: labilność emocjonalna i chroniczny stres, odmienne potrzeby sensoryczne oraz nadpobudliwość psychoruchowa. W związku z tym osoby w spektrum autyzmu muszą się mierzyć z wieloma trudnościami na różnych etapach swojej edukacyjnej ścieżki. Dodatkowym obciążeniem dla osób neuronietypowych jest stosowanie wielu różnych technik w celu ukrycia lub odwrócenia uwagi od autystycznych doświadczeń, co negatywnie wpływa na ich funkcjonowanie w sferze emocjonalnej. Proces dostosowywania się osób w spektrum autyzmu do otoczenia społecznego powiązany z ukrywaniem swoich trudności określa się mianem maskowania. Dlatego też pomoc psychologiczna i pedagogiczna powinna być udzielana nie tylko uczniom (na etapie szkoły podstawowej czy średniej), ale również osobom studiującym. Do grupy studentów doświadczających różnych trudności w procesie uczenia się należą właśnie osoby w spektrum autyzmu, ponieważ wiele z nich cierpi na zaburzenia współwystępujące, takie jak: stany lękowe i depresyjne, ataki paniki, zaburzenia odżywiania, dekompensacje psychologiczne, zachowania obsesyjno-kompulsywne czy (auto)agresywne. W kontekście pracy ze studentami o zróżnicowanych potrzebach priorytetem jest indywidualizacja wsparcia.

Słowa kluczowe

spektrum Autyzmu kultura włączająca student z ASD zaburzenia neurorozwojowe meldown Autism spectrum disorder (ASD) neurodevelopmental disorders inclusive culture

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Pachowicz, M. (2026). Problemy natury emocjonalnej i psychicznej u osób w spektrum autyzmu a wsparcie udzielane im w procesie studiowania. Forum Oświatowe, 38(Nr 2 (74), 63–74. https://doi.org/10.34862/fo.2025.2.4
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Emich-Widera, E., Kazek, B., Paprocka, J. (red.). (2022). Autyzm u dzieci. Wiedza kliniczna. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
  2. Fields-Meyer, T., Prizant, B.M. (2017). Niezwyczajni ludzie. Nowe spojrzenie na autyzm. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  3. Fundacja Aktywnych „Furia”. (b.d.c). Wstęp [o projekcie]. http://fundacja-furia.pl/
  4. studia-asd/?page_id=4 [dostęp: 10.12.2025].
  5. Innowacje Społeczne. Inkubator Wielkich Jutra. Dostępność+. (2019–2023). http://www.inkubatorwielkichjutra.pl/asd/ [dostęp: 10.12.2025].
  6. Janiak, W., Janiak, J. (2022). Książka o człowieku w spektrum autyzmu. Wyd. Natuli.
  7. Ławicka, J. (2019). Człowiek w spektrum autyzmu. Podręcznik pedagogiki empatycznej. Wyd. Fundacja Prodeste.
  8. Olechnowicz, A. (2016). Specjalne potrzeby edukacyjne. Wyd. PWN.
  9. Pachowicz, M. (2023). Model wsparcia osoby neuroróżnorodnej na różnych etapach
  10. edukacji. Forum Oświatowe, 36(2), 97–108. https://doi.org/10.34862/fo.2023.2.5
  11. Pachowicz, M. (2023). Student neuroróżnorodny w procesie studiowania. Podręcznik dobrych praktyk. DGA; Fundacja Sowelo. https://sowelo.net.pl/wp-content/uploads/2023/10/Student_neuroroznorodny_podrecznik_final-2.pdf
  12. Pflumio, O. (2025). My ludzie w spektrum autyzmu. Wyd. WAM.
  13. Pisula, E. i inni. (2024). Neuroróżnorodność na polskich uczelniach Doświadczenia osób studiujących: w spektrum autyzmu, z ADHD i z dysleksją. Wyd. Impuls.
  14. Popek, L. (2015). Współwystępowanie zaburzeń neurorozwojowych. W: A. Rozetti, F. Rybakowski (red.), Spektrum autyzmu – neurorozwojowe zaburzenia współwystępujące (s. 213-218). Wyd. Krajowe Towarzystwo Autyzmu.
  15. Rozetti., A., Rybakowski., F. (2015). Spektrum autyzmu – neurorozwojowe zaburzenia współwystępujące. Wyd. Krajowe Towarzystwo Autyzmu.