Treść głównego artykułu
Abstrakt
Artykuł proponuje koncepcyjne wykorzystanie płaszczyzny epistemicznej w ujęciu Legitimation Code Theory oraz funkcji dyskursu poznawczego jako narzędzi planowania i refleksji nad kształceniem dwujęzycznym typu CLIL. W centrum rozważań znajduje się pytanie „jak pracować z wiedzą na lekcji”, rozumiane jako projektowanie operacji na wiedzy wykonywanych przez uczniów za pomocą języka. Zaproponowano mikromodel planowania sekwencji dydaktycznych obejmujący: identyfikację treści przedmiotowych, określenie pożądanych operacji poznawczych oraz dobór funkcji dyskursu poznawczego, zasobów językowych i typu zadania. Na tej podstawie wyróżniono trzy warianty „jak” w nauczaniu: przekazywanie, współkonstruowanie, przekształcanie wiedzy. Artykuł pokazuje, że takie ujęcie może stanowić „pierwszy krok” dla nauczycieli CLIL, przesuwając akcent z technik przekazu na operacje na wiedzy i wpisując się w szersze prace sieci badawczej CLILNetLE nad dyscyplinarnymi praktykami językowopoznawczymi.
Słowa kluczowe
Szczegóły artykułu
Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Licencja
Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode
Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.
Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.
Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.
Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:
- Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
- Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
- Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
- Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
- Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.
Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:
- Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
- Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
- Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
- Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.
Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Referencje
- Cammarata, L., Tedick, D. J. (2012). Balancing content and language in instruction: The experience of immersion teachers. The Modern Language Journal, 96(2), 251–269. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2012.01330.x
- Coyle, D., Meyer, O. (2021). Beyond CLIL: Pluriliteracies teaching for deeper learning. Cambridge University Press.
- Coyle, D., Hood, P., Marsh, D. (2010). CLIL: Content and language integrated learning. Cambridge University Press.
- DaltonPuffer, C. (2013). A construct of cognitive discourse functions for conceptualising contentlanguage integration in CLIL and multilingual education. European Journal of Applied Linguistics, 1(2), 216–253. https://doi.org/10.1515/eujal-2013-0011
- Hu, J., Gao, X. (2021). Understanding subject teachers’ language-related pedagogical practices in content and language integrated learning classrooms. Language Awareness, 30(1), 42–61. https://doi.org/10.1080/09658416.2020.1768265
- Hüttner, J., Llinares, A., Nikula, T. (2025). Conceptualizing bi- and multilingual disciplinary literacies in CLIL: Insights from a European research network. Frontiers in Education, 10, 1540211. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1540211
- Lin, A. M. Y. (2016). Language across the curriculum & CLIL in English as an additional language (EAL) contexts: Theory and practice. Springer.
- Llinares, A., Morton, T., Whittaker, R. (2024). Fostering language awareness for integration through teacher-researcher collaboration in a Spanish bilingual education context, Language Awareness. https://doi.org/10.1080/09658416.2024.2385766
- Llinares, A., Morton, T., Whittaker, R. (2012). The roles of language in CLIL. Cambridge University Press.
- Lorenzo, F. (2017). Historical literacy in bilingual settings: Cognitive academic language in CLIL history narratives. Linguistics and Education, 37, 32–41. https://doi.org/10.1016/j.linged.2016.11.002
- Klus-Stańska, D. (2018). Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Klus-Stańska, D. (red.). (2024). Dydaktyka i jej paradygmaty. Różnorodne światy szkoły. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Maton, K. (red.). (2014). Knowledge and knowers: Towards a realist sociology of education. Routledge.
- Muszyńska, B., Borowiak, A., Leek, J. (2024). Poland National Report. W: Y.L.T. Ting, C. Dalton-Puffer, S. Rieder-Marschallinger (red.), Overview of curricular demands of disciplinary literacies: An exploratory survey and report by CLILNetLE Working Group 3 Deliverable 7 doi.org/10.25365/phaidra.532_20
- Muszyńska, B. (2024). Edukacja dwujęzyczna przez projektowanie. Multialfabetyzacja przedmiotowo-językowa. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Muszyńska, B., Papaja, K. (2019). Zintegrowane kształcenie przedmiotowo językowe. Content and Language Integrated Learning (CLIL). Wprowadzenie. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Ting, Y.L.T., Dalton-Puffer, C., Rieder-Marschallinger S. (red.). (2024). Overview of curricular demands of disciplinary literacies: An exploratory survey and report by CLILNetLE Working Group 3 Deliverable 7 doi.org/10.25365/phaidra.532_20
- Cabrera-Zlotnick, A., del Pozo, E., i Muszyńska. B. (w przygotowaniu). Validating descriptors for historical literacy assessment in bilingual education: analyzing their reliability across levels. W J. Hüttner, A. Llinares, V. Pavičić Takač, (Red.) Understanding the role of bi-and multilingual disciplinary literacies in CLIL: Conceptual, empirical and practical findings from a European network. Routledge.
Referencje
Cammarata, L., Tedick, D. J. (2012). Balancing content and language in instruction: The experience of immersion teachers. The Modern Language Journal, 96(2), 251–269. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2012.01330.x
Coyle, D., Meyer, O. (2021). Beyond CLIL: Pluriliteracies teaching for deeper learning. Cambridge University Press.
Coyle, D., Hood, P., Marsh, D. (2010). CLIL: Content and language integrated learning. Cambridge University Press.
DaltonPuffer, C. (2013). A construct of cognitive discourse functions for conceptualising contentlanguage integration in CLIL and multilingual education. European Journal of Applied Linguistics, 1(2), 216–253. https://doi.org/10.1515/eujal-2013-0011
Hu, J., Gao, X. (2021). Understanding subject teachers’ language-related pedagogical practices in content and language integrated learning classrooms. Language Awareness, 30(1), 42–61. https://doi.org/10.1080/09658416.2020.1768265
Hüttner, J., Llinares, A., Nikula, T. (2025). Conceptualizing bi- and multilingual disciplinary literacies in CLIL: Insights from a European research network. Frontiers in Education, 10, 1540211. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1540211
Lin, A. M. Y. (2016). Language across the curriculum & CLIL in English as an additional language (EAL) contexts: Theory and practice. Springer.
Llinares, A., Morton, T., Whittaker, R. (2024). Fostering language awareness for integration through teacher-researcher collaboration in a Spanish bilingual education context, Language Awareness. https://doi.org/10.1080/09658416.2024.2385766
Llinares, A., Morton, T., Whittaker, R. (2012). The roles of language in CLIL. Cambridge University Press.
Lorenzo, F. (2017). Historical literacy in bilingual settings: Cognitive academic language in CLIL history narratives. Linguistics and Education, 37, 32–41. https://doi.org/10.1016/j.linged.2016.11.002
Klus-Stańska, D. (2018). Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Klus-Stańska, D. (red.). (2024). Dydaktyka i jej paradygmaty. Różnorodne światy szkoły. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Maton, K. (red.). (2014). Knowledge and knowers: Towards a realist sociology of education. Routledge.
Muszyńska, B., Borowiak, A., Leek, J. (2024). Poland National Report. W: Y.L.T. Ting, C. Dalton-Puffer, S. Rieder-Marschallinger (red.), Overview of curricular demands of disciplinary literacies: An exploratory survey and report by CLILNetLE Working Group 3 Deliverable 7 doi.org/10.25365/phaidra.532_20
Muszyńska, B. (2024). Edukacja dwujęzyczna przez projektowanie. Multialfabetyzacja przedmiotowo-językowa. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Muszyńska, B., Papaja, K. (2019). Zintegrowane kształcenie przedmiotowo językowe. Content and Language Integrated Learning (CLIL). Wprowadzenie. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Ting, Y.L.T., Dalton-Puffer, C., Rieder-Marschallinger S. (red.). (2024). Overview of curricular demands of disciplinary literacies: An exploratory survey and report by CLILNetLE Working Group 3 Deliverable 7 doi.org/10.25365/phaidra.532_20
Cabrera-Zlotnick, A., del Pozo, E., i Muszyńska. B. (w przygotowaniu). Validating descriptors for historical literacy assessment in bilingual education: analyzing their reliability across levels. W J. Hüttner, A. Llinares, V. Pavičić Takač, (Red.) Understanding the role of bi-and multilingual disciplinary literacies in CLIL: Conceptual, empirical and practical findings from a European network. Routledge.