Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt




Artykuł stanowi przegląd literatury dotyczącej funkcjonowania osób dorosłych z dysleksją w kontekście ich życia codziennego, zawodowego oraz edukacyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań instytucjonalnych w Polsce i w Wielkiej Brytanii. Celem opracowania jest identyfikacja różnic w formach wsparcia oraz wskazanie konieczności wdrożenia skutecznych rozwiązań legislacyjnych w Polsce. Przeprowadzona analiza wykazała, że osoby dorosłe z dysleksją napotykają znaczące trudności, co uzasadnia potrzebę implementacji odpowiednich dostosowań edukacyjnych oraz zawodowych. Równocześnie przedstawiono wybrane przykłady dobrych praktyk wdrożonych w Wielkiej Brytanii. Ponadto sformułowano wnioski i rekomendacje mające na celu wspieranie rozwoju spójnej polityki edukacyjnej oraz społecznej w Polsce.




Słowa kluczowe

dyslexia adults institutional support legal regulations education professional life dysleksja osoby dorosłe wsparcie systemowe regulacje prawne edukacja praca zawodowa

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Biogramy autorów

Marta Bogdanowicz - Uniwersytet Gdański, Uniwersytet SWPS, Polskie Towarzystwo Dysleksji

PROF. ZW. DR HAB. MARTA BOGDANOWICZ - psycholog kliniczny dziecięcy. Wieloletnia wiceprzewodnicząca Europejskiego Towarzystwa Dysleksji, założycielka Polskiego Towarzystwa Dysleksji i jego honorowa przewodnicząca. Emerytowany prof. Uniwersytetu Gdańskiego i Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS. Jest autorką ponad 400 publikacji. Opracowała Metodę Dobrego Startu będącą systemem ćwiczeń przygotowujących do nauki szkolnej oraz przydatnych w profilaktyce niepowodzeń szkolnych. Jest autorką różnych narzędzi diagnostycznych, m.in. Skali Ryzyka Dysleksji, Skali Obserwacji Zachowania Dzieci i Rodziców, Skali Oceny Zachowania i Wytworów. Jest również współautorką scenariuszy filmów dydaktycznych na temat Metody Dobrego Startu, autorką scenariuszy filmów dotyczących Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne oraz redaktorem polskiej wersji filmów o dysleksji. W 2009 roku zorganizowała pierwszą w Polsce konferencję dotyczącą funkcjonowania osób dorosłych z dysleksją. Przygotowała też pierwszą polską publikację na ten temat.

Izabela Pietrowska - Polskie Towarzystwo Dysleksji

Izabela Pietrowska – doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki, doświadczona terapeutka pedagogiczna, terapeutka integracji sensorycznej, arteterapeutka, biblioterapeutka, providerka metody Neuroflow ATS. Udziela wielowymiarowej, kompleksowej pomocy diagnostyczno-terapeutycznej dzieciom, przede wszystkim ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, ich rodzicom oraz osobom dorosłym w założonym przez siebie centrum diagnozy, terapii i szkoleń. Prowadzi warsztaty oraz szkolenia dla rad pedagogicznych i rodziców dotyczące zwłaszcza sposobów organizowania pomocy uczniom z dysleksją w szkole i w domu. Z zamiłowania przekazywała przez ponad dekadę swoją wiedzę i doświadczenie również na zajęciach dydaktycznych dla studentów kierunku pedagogika. Należy między innymi do Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Polskiego Towarzystwa Dysleksji, Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Integracji Sensorycznej. Autorka publikacji naukowych dotyczących głównie problematyki dysleksji.

Jak cytować
Bogdanowicz, M., & Pietrowska, I. (2026). Uwarunkowania funkcjonowania dorosłych z dysleksją w życiu codziennym – : studium porównawcze. Forum Oświatowe, 38(Nr 2 (74), 11–23. https://doi.org/10.34862/fo.2025.2.1
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Bogdanowicz, K. M. (2011). Dysleksja a nauczanie języków obcych. Przewodnik dla nauczycieli i rodziców uczniów z dysleksją. Harmonia.
  2. Bogdanowicz, K. M., Łockiewicz, M., Bogdanowicz, M., Pąchalska, M. (2014). Characteristics of cognitive deficits and writing skills of Polish adults with developmental dyslexia. International Journal of Psychophysiology, 93(1), 78–83. https://doi.org/10.1016/j.ijpsycho.2013.03.005
  3. Bogdanowicz, M. (2000). Kwestionariusz objawów dysleksji u dorosłych. W: W. Turewicz (red.), Jak pomóc dziecku z dysortografią (s. 23–25). ODN.
  4. Bogdanowicz, M. (2007). Świadomość dysleksji w Polsce – badania porównawcze. W: M. Kostka-Szymańska, G. Krasowicz-Kupis (red.), Dysleksja. Problem znany czy nieznany (s. 13–37). Wyd. UMCS.
  5. Bogdanowicz, M. (2009). Osoby dorosłe z dysleksją – problem, diagnozowanie, pomoc. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Dysleksji. Dysleksja, 2(4), 25–29.
  6. Bogdanowicz, M. (2014). Sytuacja dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się w polskim systemie oświaty. Zaprezentowano na Międzynarodowej Konferencji Dyskalkulia – diagnoza, terapia i wsparcie edukacyjne.
  7. Bogdanowicz, M. (2020). Specyficzne zaburzenia uczenia się czytania i pisania – dysleksja rozwojowa. W: I. Grzegorzewska, L. Cierpiałkowska, A. R. Borkowska (red.), Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży (s. 365–379). Wydawnictwo Naukowe PWN.
  8. Bogdanowicz, M., Kavkler, M. (2012). Prawa studentów z dysleksją studiujących na uczelniach wyższych w Europie – wyniki badań kwestionariuszowych pod patronatem EDA. W: M. Bogdanowicz (red.), Dysleksja w wieku dorosłym (s. 314–334). Harmonia Universalis.
  9. British Dyslexia Association [BDA]. (2017). https://www.bdadyslexia.org.uk/
  10. Equality Act 2010. (2010, c. 15). UK Public General Acts. https://www.gov.uk/
  11. Gindrich, P. A. (2004). Funkcjonowanie psychospołeczne uczniów dyslektycznych. Wydawnictwo UMCS.
  12. GOV.UK (2025). Government services and information. https://www.gov.uk/
  13. Hamilton Clark, C. H. (2024). Dyslexia concealment in higher education: Exploring students' disclosure decisions in the faceof UK universities' approach to dyslexia. Journal of Research in Special Educational Needs, 24, 922–935. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12683
  14. Ignaciuk, M., Łockiewicz, M. (2022). Students with Dyslexia in Universities in Poland – Description of the Legal Situation and Good Practices. Przegląd Badań Edukacyjnych, 2(40), 179–206. https://doi.org/10.12775/PBE.2022.024
  15. WHO. (2018). International Classification of Diseases 11th Revision. The global standard for diagnostic health information ICD-11. World Health Organization. https://www.who.int/standards/classifications/classification-of-diseases
  16. Jaklewicz H., Bogdanowicz, M. (1982). Zaburzenia emocjonalne i ich wpływ na kształtowanie się niektórych cech osobowości, na podstawie badań katamnestycznych dzieci z dysleksją i dysortografią. Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego. Psychologia, 4, 19–28.
  17. Łockiewicz, M., Bogdanowicz, K. M. (2013). Dysleksja u osób dorosłych. Oficyna Wydawnicza Impuls.
  18. Pietrowska, I. (2022). Zasoby polskich i brytyjskich studentów ze specyficznymi zaburzeniami w uczeniu się warunkujące ich powodzenie edukacyjne. Rozprawa doktorska [niepublikowana rozprawa doktorska]. Uniwersytet Gdański.
  19. Pollak, D. (2012). Studenci z dysleksją w Wielkiej Brytanii (K. M. Bogdanowicz, tłum.). W: M. Bogdanowicz (red.), Dysleksja w wieku dorosłym (s. 167–197). Harmonia Universalis.
  20. Quinn, B. (2012). Dorośli z dysleksją w Wielkiej Brytanii: perspektywy po ukończeniu studiów (K. M. Bogdanowicz, tłum.). W: M. Bogdanowicz (red.), Dysleksja w wieku dorosłym (s. 157–164). Harmonia Universalis.
  21. Reid, G. (2005). Dysleksja. Wydawnictwo K. E. LIBER.
  22. Rejestr Systemów Kodowania. (2023). https://rsk3.ezdrowie.gov.pl/
  23. [Rozporządzenie]. (2024). Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 stycznia 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Dziennik Ustaw 2024, poz. 56. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000056
  24. Sajewicz-Radtke, U. (2012). Jakość życia osób dorosłych z dysleksją. Rozprawa doktorska [nieopublikowana rozprawa doktorska]. Uniwersytet Gdański.
  25. Stark, Z., Elalouf, K., Soldano, V., Franzen, L., Johnson, A. P. (2025). Validation and Reliability of the Dyslexia Adult Checklist in Screening for Dyslexia. Dyslexia, 31(1), e1797. https://doi.org/10.1002/dys.1797
  26. Ziemnicka, M. (2012a). Realizacja idei nauczania włączającego dla studentów z dysleksją na Uniwersytecie Jagiellońskim. W: M. Bogdanowicz (red.), Dysleksja w wieku dorosłym (s. 302–313). Harmonia Universalis.
  27. Ziemnicka, M. (2012b). Wspomaganie studentów z dysleksją na Uniwersytecie Jagiellońskim. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Dysleksji. Dysleksja, 3(14), 26–29.