Treść głównego artykułu
Abstrakt
Artykuł przedstawia analizę projektu edukacyjnego zrealizowanego przez studentów kierunków pedagogicznych. Badanie, osadzone w metodologii partycypacyjnego badania w działaniu, ukazuje proces dążenia do zmiany rzeczywistości. W oparciu o dane empiryczne (wypowiedzi studentów, komunikaty z pracy zespołowej, obserwacje) ukazano, jak studenci podejmowali działania, diagnozowali problemy, a także w toku realizacji projektu dokonali refleksji w działaniu i refleksji nad działaniem. Projekt ujawnił nie tylko złożoność pracy zespołowej, ale także rolę edukacji opartej na zaangażowaniu, sprawczości i odpowiedzialności. Przedstawiony projekt stanowi przykład, w jaki sposób działania oparte na realnym celu społecznym mogą wspierać proces profesjonalizacji przyszłych nauczycieli, rozwijając ich kompetencje komunikacyjne, etyczne i refleksyjne.
Słowa kluczowe
Szczegóły artykułu
Prawa autorskie (c) 2025 Forum Oświatowe

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Licencja
Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode
Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.
Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.
Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.
Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:
- Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
- Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
- Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
- Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
- Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.
Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:
- Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
- Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
- Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
- Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.
Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Referencje
- Czerepaniak-Walczak, M. (1997). Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela. Edytor.
- Filipiak, E. (2008). Uczenie się w klasie szkolnej w perspektywie socjokulturbwej. W: E. Filipiak (red.), Rozwijanie zdolności uczenia się. Wybrane konteksty i problemy (s. 17–49). Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
- Gołębniak, B.D. (2013). Edukacyjne badania w działaniu – między akademicką legitymizacją a realizacyjnymi uproszczeniami. W: H. Červinková, B.D. Gołębniak (red.), Edukacyjne badania w działaniu (s. 51–75). Wydawnictwo Naukowe Scholar.
- Gołębniak, B.D. (2024). Nauczyciele. Sposoby bycia w świecie nauczania. W: D. Klus-Stańska (red.), Dydaktyka i jej paradygmaty. Różnorodne światy szkoły (s. 67–113). Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Gołębniak, B.D. (red.). (2002). Uczenie metodą projektów. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna.
- Gołębniak, B.D., Zamorska, B. (2014). Nowy profesjonalizm nauczycieli. Podejścia–praktyka– przestrzeń rozwoju. Dolnośląska Szkoła Wyższa.
- Johnston, R. (2010). Etyka, badania emancypacyjne i bezrobocie. W: H. Červinková, B. D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane (s. 199–215). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Jakimiuk, B. (2022). Sytuacja zawodowa jako element różnicujący satysfakcję z pracy nauczyciela. Roczniki Pedagogiczne, 14(1), 123–139. https://doi.org/10.18290/rped22141.8
- Kafai, Y., Resnick, M. (red.). (1996). Constructionism in practice. Designing, thinking, and learning in a digital world. Lawerence Erlbaum Associates.
- Kemmis, S. (2010). Teoria krytyczna i uczestniczące badania w działaniu. W: H. Červinková, B. D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane (s. 45–89). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Kemmis, S., McTaggart, R. (2000). Participatory action research. W: N. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), Handbook of qualitative research (s. 567–605). Thousand Oaks.
- Kemmis, S., McTaggart, R. (2005). Participatory action research: Communicative action and the public sphere. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), The Sage handbook of qualitative research (s. 559–604). Thousand Oaks.
- Kemmis, S., Mctaggart, R., Nixon, R. (2014). The Action Research Planner: Doing Critical Participatory Action Research. Springer.
- Kubinowski, D. (2010). Jakościowe badania pedagogiczne: filozofia, metodyka, ewaluacja. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
- Majchrzak, K. (2014). O edukacyjnych badaniach w działaniu w teorii i praktyce. Studia Dydaktyczne, 26, 213–224. https://repozytorium.umk.pl/items/a3f80ee6-3458-41f4-bd9d-b5fa6a8ea76c
- McNiff, J., Whitehead, A. J. (2002). Action Research: Principles and Practice. Routledge.
- Mizerek, H. (1999). Dyskursy współczesnej edukacji nauczycielskiej. Między tradycjonalizmem a ponowoczesnością. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
- Papert, S. (1996). Burze mózgów. Dzieci i komputery. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Perkowska-Klejman, A. (2019). Poszukiwanie refleksyjności w edukacji. Studium teoretyczno-empiryczne. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
- Pulit, M. (2013). Negocjacje pragmatyczne i taktyki perswazji w społeczeństwie informacyjnym. Wydawnictwo Nomos.
- Rachwał, T. (2019). Kształtowanie kompetencji przedsiębiorczych. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.
- Schön, D. (1987). Educating the Reflective Practitioner. Toward a New Design for Teaching and Learning in the Professions. Jossey-Bass Publishers.
- Szymczak, J. (2015). Model rozwijania refleksyjności u (przyszłych) nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej – założenia, istota, motywy konstruowania i nadawania mu wymiaru praktycznego. Problemy Wczesnej Edukacji, 11(1), 140–153. https://doi.org/10.5604/01.3001.0008.5678
- Szymczak, J. (2017). Typologia nauczycielskiej refleksji dotyczącej pracy z uczniami. Problemy Wczesnej Edukacji, 13(3), 50–60. https://doi.org/10.26881/pwe.2017.38.04
- Theiss, M. (2009). Participative Action Resarch. O roli „partycypacyjnych badań w działaniu” w polityce społecznej. Problemy Polityki Społecznej, Studia i Dyskusje, 11, 65–85. https://www.problemypolitykispolecznej.pl/Participative-Action-
- -Research-nO-roli-partycypacyjnych-badan-w-dzialaniu-nw-polityce,123375,0,1.html
- [Zalecenie]. (2018). Zalecenie Rady w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 189/1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN-PL/TXT/?from=EN&uri=CELEX:32018H0604(01)
Referencje
Czerepaniak-Walczak, M. (1997). Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela. Edytor.
Filipiak, E. (2008). Uczenie się w klasie szkolnej w perspektywie socjokulturbwej. W: E. Filipiak (red.), Rozwijanie zdolności uczenia się. Wybrane konteksty i problemy (s. 17–49). Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Gołębniak, B.D. (2013). Edukacyjne badania w działaniu – między akademicką legitymizacją a realizacyjnymi uproszczeniami. W: H. Červinková, B.D. Gołębniak (red.), Edukacyjne badania w działaniu (s. 51–75). Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Gołębniak, B.D. (2024). Nauczyciele. Sposoby bycia w świecie nauczania. W: D. Klus-Stańska (red.), Dydaktyka i jej paradygmaty. Różnorodne światy szkoły (s. 67–113). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gołębniak, B.D. (red.). (2002). Uczenie metodą projektów. Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna.
Gołębniak, B.D., Zamorska, B. (2014). Nowy profesjonalizm nauczycieli. Podejścia–praktyka– przestrzeń rozwoju. Dolnośląska Szkoła Wyższa.
Johnston, R. (2010). Etyka, badania emancypacyjne i bezrobocie. W: H. Červinková, B. D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane (s. 199–215). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Jakimiuk, B. (2022). Sytuacja zawodowa jako element różnicujący satysfakcję z pracy nauczyciela. Roczniki Pedagogiczne, 14(1), 123–139. https://doi.org/10.18290/rped22141.8
Kafai, Y., Resnick, M. (red.). (1996). Constructionism in practice. Designing, thinking, and learning in a digital world. Lawerence Erlbaum Associates.
Kemmis, S. (2010). Teoria krytyczna i uczestniczące badania w działaniu. W: H. Červinková, B. D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane (s. 45–89). Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Kemmis, S., McTaggart, R. (2000). Participatory action research. W: N. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), Handbook of qualitative research (s. 567–605). Thousand Oaks.
Kemmis, S., McTaggart, R. (2005). Participatory action research: Communicative action and the public sphere. W: N. K. Denzin, Y. S. Lincoln (red.), The Sage handbook of qualitative research (s. 559–604). Thousand Oaks.
Kemmis, S., Mctaggart, R., Nixon, R. (2014). The Action Research Planner: Doing Critical Participatory Action Research. Springer.
Kubinowski, D. (2010). Jakościowe badania pedagogiczne: filozofia, metodyka, ewaluacja. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Majchrzak, K. (2014). O edukacyjnych badaniach w działaniu w teorii i praktyce. Studia Dydaktyczne, 26, 213–224. https://repozytorium.umk.pl/items/a3f80ee6-3458-41f4-bd9d-b5fa6a8ea76c
McNiff, J., Whitehead, A. J. (2002). Action Research: Principles and Practice. Routledge.
Mizerek, H. (1999). Dyskursy współczesnej edukacji nauczycielskiej. Między tradycjonalizmem a ponowoczesnością. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Papert, S. (1996). Burze mózgów. Dzieci i komputery. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Perkowska-Klejman, A. (2019). Poszukiwanie refleksyjności w edukacji. Studium teoretyczno-empiryczne. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Pulit, M. (2013). Negocjacje pragmatyczne i taktyki perswazji w społeczeństwie informacyjnym. Wydawnictwo Nomos.
Rachwał, T. (2019). Kształtowanie kompetencji przedsiębiorczych. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji.
Schön, D. (1987). Educating the Reflective Practitioner. Toward a New Design for Teaching and Learning in the Professions. Jossey-Bass Publishers.
Szymczak, J. (2015). Model rozwijania refleksyjności u (przyszłych) nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej – założenia, istota, motywy konstruowania i nadawania mu wymiaru praktycznego. Problemy Wczesnej Edukacji, 11(1), 140–153. https://doi.org/10.5604/01.3001.0008.5678
Szymczak, J. (2017). Typologia nauczycielskiej refleksji dotyczącej pracy z uczniami. Problemy Wczesnej Edukacji, 13(3), 50–60. https://doi.org/10.26881/pwe.2017.38.04
Theiss, M. (2009). Participative Action Resarch. O roli „partycypacyjnych badań w działaniu” w polityce społecznej. Problemy Polityki Społecznej, Studia i Dyskusje, 11, 65–85. https://www.problemypolitykispolecznej.pl/Participative-Action-
-Research-nO-roli-partycypacyjnych-badan-w-dzialaniu-nw-polityce,123375,0,1.html
[Zalecenie]. (2018). Zalecenie Rady w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 189/1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN-PL/TXT/?from=EN&uri=CELEX:32018H0604(01)