Treść głównego artykułu
Abstrakt
Prezentowany materiał stanowi refleksję autorki na temat funkcjonowania uczniów z ADHD w okresie adolescencji w edukacji włączającej. Ten model edukacji opisuje jako niezwykle złożony proces, który powinien zapewnić wszystkim uczniom realizację ich zadań rozwojowych oraz funkcjonowanie w większej społeczności z zapewnieniem poczucia przynależności do niej. Okazuje się, że włączanie jako proces ściśle zależy od tego, w jakim stopniu pośrednie i bezpośrednie otoczenie ucznia jest elastyczne, gotowe do zmian i wyjścia naprzeciw jego indywidualnym potrzebom. Na ile wdraża założenia i wzorce ideowe tego modelu edukacji, szczególnie tzw. wzorce dla edukacji włączającej z nauczaniem według różnic. Zaprezentowane
wyniki badań potwierdzają hipotezę o niedoskonałości wdrażania edukacji włączającej w szkołach w odniesieniu do uczniów z ADHD. Na obecnym etapie realizacja całego systemu edukacji daleka jest od wdrażania wzorców dla nauczania według
różnic. Dlatego też uczniowie z ADHD nie mają zaplanowanego we wzorcach wsparcia wśród rówieśników, nauczycieli i specjalistów.
Słowa kluczowe
Szczegóły artykułu
Prawa autorskie (c) 2025 Forum Oświatowe

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Licencja
Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode
Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.
Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.
Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.
Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:
- Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
- Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
- Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
- Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
- Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.
Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:
- Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
- Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
- Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
- Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.
Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Referencje
- Ainscow, M. (2000). Robić właściwe rzeczy. Potrzeby specjalne z perspektywy doskonalenia szkoły. W: G. Fairbairn, S., Fairbairn. (red.), Integracja dzieci o specjalnych potrzebach – wybrane zagadnienia etyczne. Warszawa: CMPP-P MEN
- Al-Khamisy, D. (2013). Edukacja włączająca edukacją dialogu. W poszukiwaniu modelu edukacji dla ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
- Al-Khamisy, D. (2015). Student with ADHD disorder in the process of dialogue support in inclusive education. W: J. T. Karlovitz, (red.), Some current issues in pedagogy. International Research Institute. s.r.o. Stúrovo Slovakia, s. 43-54.
- Al-Khamisy, D. (2024). Szkoła jako przestrzeń społeczno-edukacyjna. Klimat szkoły a funkcjonowanie ucznia z ADHD. Studium teoretyczno-empiryczne. Wydawnictwo Naukowe DSW.
- Bańka, A. (2016). Architektura psychologicznej przestrzeni życia. Behawioralne podstawy projektowania. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
- Głodkowska, J. (2017). Dydaktyka specjalna. Od wzorca do interpretacji. Warszawa: PWN.
- Krauze A. [2023], Edukacja włączająca w dyskursie hipokryzji. W: Studia z Teorii Wychowania, nr 1(42).
- Laskowska, M.(2020). Dostosowanie warunków nauki w szkołach dla uczniów z ADHD, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. Wydawnictwo Naukowe DSW.
- Mittler, P. (2000). Czyje potrzeby? Czyje interesy? W: G. Fairbairn, S. Fairbair(red.), Integracja dzieci o specjalnych potrzebach – wybrane zagadnienia etyczne. Warszawa: CMPP-P MEN.
- Opolska, T., Potempska, E. (1999). Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań. Warszawa: CMPPP.
- Ostaszewski, K. (2012). Pojęcie klimatu szkoły w badaniach zachowań ryzykownych młodzieży, Edukacja, 4 (120), s. 23-38.
- Ostaszewski, K., Rustecka-Krawczyk, A., Wójcik M. (2011). Czynniki chroniące i czynniki ryzyka związane z zachowaniami problemowymi warsza¬wskich gimnazjalistów: klasy I–III. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychiatrii i Neurologii.
- Ostrowska, K., Surzykiewicz, J. (2005). Zachowania agresywne w szkole. Badania porównawcze 1997 i 2003. Warszawa: CPPPM.
- Ostaszewski, K. (2012). Pojęcie klimatu szkoły w badaniach zachowań ryzykownych młodzieży, W: Edukacja, 4 (120), s. 23-38.
- Sienkiewicz, A. (2021). Indywidualizacja nauczania w pracy z uczniami z ADHD, w: Pedagogika Specjalna.
- Słowik, D. (2019). Problemy edukacyjne uczniów z ADHD w polskich szkołach w: Psychologia i Pedagogika.
- UNESCO (2009). Wytyczne określające kierunek polityki włączającej w dziedzinie edukacji. Europejska Agencja Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami.
Referencje
Ainscow, M. (2000). Robić właściwe rzeczy. Potrzeby specjalne z perspektywy doskonalenia szkoły. W: G. Fairbairn, S., Fairbairn. (red.), Integracja dzieci o specjalnych potrzebach – wybrane zagadnienia etyczne. Warszawa: CMPP-P MEN
Al-Khamisy, D. (2013). Edukacja włączająca edukacją dialogu. W poszukiwaniu modelu edukacji dla ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Al-Khamisy, D. (2015). Student with ADHD disorder in the process of dialogue support in inclusive education. W: J. T. Karlovitz, (red.), Some current issues in pedagogy. International Research Institute. s.r.o. Stúrovo Slovakia, s. 43-54.
Al-Khamisy, D. (2024). Szkoła jako przestrzeń społeczno-edukacyjna. Klimat szkoły a funkcjonowanie ucznia z ADHD. Studium teoretyczno-empiryczne. Wydawnictwo Naukowe DSW.
Bańka, A. (2016). Architektura psychologicznej przestrzeni życia. Behawioralne podstawy projektowania. Poznań: Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
Głodkowska, J. (2017). Dydaktyka specjalna. Od wzorca do interpretacji. Warszawa: PWN.
Krauze A. [2023], Edukacja włączająca w dyskursie hipokryzji. W: Studia z Teorii Wychowania, nr 1(42).
Laskowska, M.(2020). Dostosowanie warunków nauki w szkołach dla uczniów z ADHD, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego. Wydawnictwo Naukowe DSW.
Mittler, P. (2000). Czyje potrzeby? Czyje interesy? W: G. Fairbairn, S. Fairbair(red.), Integracja dzieci o specjalnych potrzebach – wybrane zagadnienia etyczne. Warszawa: CMPP-P MEN.
Opolska, T., Potempska, E. (1999). Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań. Warszawa: CMPPP.
Ostaszewski, K. (2012). Pojęcie klimatu szkoły w badaniach zachowań ryzykownych młodzieży, Edukacja, 4 (120), s. 23-38.
Ostaszewski, K., Rustecka-Krawczyk, A., Wójcik M. (2011). Czynniki chroniące i czynniki ryzyka związane z zachowaniami problemowymi warsza¬wskich gimnazjalistów: klasy I–III. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychiatrii i Neurologii.
Ostrowska, K., Surzykiewicz, J. (2005). Zachowania agresywne w szkole. Badania porównawcze 1997 i 2003. Warszawa: CPPPM.
Ostaszewski, K. (2012). Pojęcie klimatu szkoły w badaniach zachowań ryzykownych młodzieży, W: Edukacja, 4 (120), s. 23-38.
Sienkiewicz, A. (2021). Indywidualizacja nauczania w pracy z uczniami z ADHD, w: Pedagogika Specjalna.
Słowik, D. (2019). Problemy edukacyjne uczniów z ADHD w polskich szkołach w: Psychologia i Pedagogika.
UNESCO (2009). Wytyczne określające kierunek polityki włączającej w dziedzinie edukacji. Europejska Agencja Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami.