Treść głównego artykułu

Abstrakt

Ostracyzm, szczególnie poczucie wykluczenia w bliskich relacjach, jest doświadczeniem awersyjnym, mogącym prowadzić do spadku empatii. Jednakże wyniki dotychczasowych badań nie są jednoznaczne, okazuje się bowiem, że ostracyzm wiązać się może ze wzrostem emocji pozytywnych i gotowości do podejmowania działań prospołecznych. Zakładano, że jednym z czynników odpowiedzialnym za te rozbieżności może być płeć. Wyniki otrzymanych dwu badań wykazały, że rzeczywiście, wśród mężczyzn doświadczanie wykluczenia wiąże się ze spadkiem empatii (osobistej wrażliwości i empatycznej troski w badaniu 1 oraz przyjmowania perspektywy w badaniu 2), natomiast kobiety reagują wzrostem empatii (przyjmowania perspektywy osoby trzeciej). Różnice w przejawianiu empatii wśród kobiet i mężczyzn wiązać się mogą z ewolucyjnie ukształtowanymi odmiennymi wzorcami reagowania i funkcjonowania społecznego kobiet i mężczyzn.

Słowa kluczowe

ostracyzm bliskie relacje empatia

Szczegóły artykułu

Jak cytować
Gamian-Wilk, M., Madeja-Bien, K., & Zielony-Koryczan, E. (2020). Empatia kobiet i mężczyzn doświadczających poczucia wykluczenia w bliskiej relacji: Płeć jako moderator związku między poczuciem wykluczenia a empatią. Forum Oświatowe, 32(1(63), 77-93. https://doi.org/10.34862/fo.2020.1.5

Referencje

  1. Aronson, E., Wieczorkowska, G. (2001). Kontrola naszych myśli i uczuć. Warszawa: Jacek Santorski & Co.
  2. Craighead, W. E., Kimball, W. H., Rehak, P. J. (1979). Mood changes, physiological responses, and self-statements during social rejection imagery. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 47(2), 385–396. doi: 10.1037/0022-006X.47.2.385
  3. Czerniawska, M. (2002). Empatia a system wartości. Przegląd Psychologiczny, 45(1), 7–18.
  4. Baumeister, R. F., Brewer, L. E., Tice, D. M., Twenge, J. M. (2007). Thwarting the need to belong: Understanding the interpersonal and inner effects of social exclusion. Social and Personality Psychology Compass, 1(1), 506–520. doi: 10.1111/j.1751-9004.2007.00020.x
  5. Baumeister, R. F., Schmeichel, B. J., Vohs, K. D. (2007). Self-regulation and the executive function: The self as controlling agent. W: A. W. Kruglanski, E. T. Higgins (red.), Social psychology: Handbook of basic principles, (s. 516–539). The Guilford Press.
  6. Bernstein, M. J., Young, S. G., Brown, C. M., Sacco, D. F., Claypool, H. M. (2008). Adaptive responses to social exclusion: Social rejection improves detection of real and fake smiles. Psychological Science, 19(10), 981–983. doi: 10.1111/j.1467-9280.2008.02187.x
  7. Bernstein M. J., Sacco D. F., Brown C. M., Young S. G., Claypool H. M. (2010), A preference for genuine smiles following social exclusion. Journal of Experimental Social Psychology, 46, 196–199, doi: 10.1016/j.jesp.2009.08.010
  8. Chen, Z., Williams, K., D., Fitnes, J., Newton, N., C. (2008). When hurt will not heal: exploring the capacity to relive social and physical pain. Psychological Science, 19(8), 789-95. doi: 10.1111/j.1467-9280.2008.02158.x.
  9. Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 113–126. doi: 10.1037/0022-3514.44.1.113
  10. DeWall, C. N., Enjaian, B., Bell, S. B. (2017). Only the lonely: The curious case of exc-lusion and aggression. W: K. Williams, S. Nida (red.), Ostracism, Exclusion, and Rejection, (s. 95-112), New York, NY: Routledge.
  11. DeWall, C. N., Twenge, J. M., Koole, S. L., Baumeister, R. F., Marquez, A., Reid, M. W. (2011). Automatic emotion regulation after social exclusion: Tuning to positivity. Emotion, 11(3), 623–636. doi: 10.1037/a0023534
  12. Eisenberg N., Lennon R. (1983). Sex differences in empathy and related capacities. Psychological Bulletin, 94(1), 100–131. doi: 10.1037/0033-2909.94.1.100.
  13. Ferris, D. L., Brown, D. J., Berry, J. W., Lian, H. (2008). The development and va-lidation of the Workplace Ostracism Scale. Journal of Applied Psychology, 93(6), 1348–1366. doi: 10.1037/a0012743.
  14. Gamian-Wilk, M. (2013). Does bullying increase compliance? Social Influence, 8(2–3), 131–148. doi: 10.1080/15534510.2012.756429.
  15. Gamian-Wilk, M., Szecówka-Nowak, M. (2020). Strategie radzenia sobie polskiej młodzieży z wykluczeniem społecznym. Psychologia Wychowawcza, 59(17), 25–40.DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.2645.
  16. Gardner, W. L., Pickett, C. L., Knowles, M. (2005). Social Snacking and Shielding: Using Social Symbols, Selves, and Surrogates in the Service of Belonging Needs. W: K. D. Williams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.), Sydney Symposium of Social Psychology series. The social outcast: Ostracism, social exclusion, rejection, and bul-lying, (s. 227–241). Psychology Press.
  17. Goodall, J. (1986). The chimpanzees of Gombe: patterns of behavior. Harvard Univer-sity Press, Cambridge.
  18. Godwin, A., MacNevin, G., Zadro, L., Iannuzzelli, R., Weston, S., Gonsalkorale, K., Devine, P. (2013). Are all ostracism experiences equal? A comparison of autobio-graphical recall, Cyberball, and O-Cam paradigms. Behavior Research Methods, 46(3), 660–667. doi: 10.3758/s13428-013-0408-0.
  19. Gruter, M., Masters, R. D. (1986). Ostracism as a social and biological phenome-non: An introduction. Ethology & Sociobiology, 7(3-4), 149–158, doi: 10.1016/0162-3095(86)90043-9
  20. Hayes, A. F. (2013). Methodology in the social sciences. Introduction to mediation, mo-deration, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
  21. Instytut Psychologii Zdrowia. (2011). Dlaczego walczymy. Mężczyźni spinają się w sytuacjach stresujących, a kobiety wykazują zwiększoną koordynację mózgu, gdy patrzą na twarze wyrażające gniew. Zaczerpnięte 29 lipca 2020. Strona internetowa: http://www.psychologia.edu.pl/obserwatorium-psychologiczne/1805-dlaczego-walczymy-mezczyzni-spinaja-sie-w-sytuacjach-stresujacych-a-kobiety-wyka-zuja-zwiekszona-koordynacje-mozgu-gdy-patrza-na-twarze-wyrazajace-gniew.html.
  22. Juvonen, J., Gross, E. F. (2005). The Rejected and the Bullied: Lessons About Social Mis-fits from Developmental Psychology. W: K. D. Williams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.), Sydney Symposium of Social Psychology series. The social outcast: Ostracism, social exclusion, rejection, and bullying (s. 155–170). Psychology Press.
  23. Kaźmierczak, M. (2013). Postrzegana empatia partnera jako predyktor satysfakcji ze związku romantycznego. Psychologia Społeczna, 8(4(27)), 435–447.
  24. Kaźmierczak, M., Plopa, M., Retowski, S. (2007). Skala wrażliwości empatycznej. Przegląd Psychologiczny, 50(1), 9–24.
  25. Kipnis, D., Schmidt, S. M., Wilkinson, I. (1997). Intra organizational influence tactics: Explorations in getting one’s way. W: R. P. Vecchio (red.), Leadership: Understanding the dynamics of power and influence in organizations (s. 124–143). University of Notre Dame Press. (Reprinted from “Journal of Applied Psychology,” 65(4), 1980, 440–452).
  26. Kliś, M. (2012). Adaptacyjna rola empatii w różnych sytuacjach życiowych. Horyzon-ty Psychologii, 2, 147–171.
  27. Lakin, J. L., Chartrand, T. L. (2005). Exclusion and Nonconscious Behavioral Mimicry.W: K. D. Williams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.), Sydney Symposium of Social Psychology series. The social outcast: Ostracism, social exclusion, rejection, and bullying (s. 279–295), Psychology Press.
  28. Leary M., Twenge J., Quinlivan E. (2006). Interpersonal rejection as a determinant of anger and aggression. Personality and Social Psychology Review, 10, 2, 111–132. doi: 10.1207/s15327957pspr1002_2
  29. Maner, J. K., DeWall, C. N., Baumeister, R. F., Schaller, M. (2007). Does social exc-lusion motivate interpersonal reconnection? Resolving the “porcupine problem.” Journal of Personality and Social Psychology, 92(1), 42–55. doi: 10.1037/0022-3514.92.1.42
  30. Monks, C. P., Coyne, I. (red.)(2011). Bullying in different contexts. Cambridge: Cambridge University Press.
  31. Ortega, R., Sánchez, V. (2011). Juvenile dating and violence. W: C. P. Monks, I. Coy-ne (red.), Bullying in different contexts (s. 113-136). London, England: Cambridge University Press.
  32. Pickett, C. L., Gardner, W. L., Knowles, M. (2004). Getting a Cue: The Need to Belong and Enhanced Sensitivity to Social Cues. Personality and Social Psychology Bul-letin, 30(9), 1095–1107. doi: 10.1177/0146167203262085
  33. Pławecka, K. (2020). Od empatii do sprawczości. Jak kształtować wrażliwość mło-dzieży we współczesnej szkole? Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Po-lonica, 56(1), 253–270. doi: 10.18778/1505-9057.56.13.
  34. Ren, D., Hales, A. H., Williams, K. D. (2017). Ostracism: Being ignored and excluded. W: K. D. Williams, S. A. Nida (red.), Ostracism, exclusion, and rejection (s. 10–28). New York – London: Routledge; Taylor and Francis.
  35. Riva, P., Williams, K. D., Torstrick, A., Montali, L. (2014). Orders to shoot (a camera): Effects of ostracism on obedience. Journal of Social Psychology, 154, 208–216. doi: 10.1080/00224545.2014.883354
  36. Silani, G., Lamm, C., Ruff, C., Singer, T. (2013). Right supramarginal gyrus is crucial to overcome emotional egocentricity bias in social judgments. Journal of Neuro-science, 33(39), 15466–15476. doi: 10.1523/JNEUROSCI.1488-13.2013.
  37. Smart Richman, L., Leary, M. (2009). Reactions to discrimination, stigmatization, ostracism, and other forms of interpersonal rejection: A multimotive model. Psy-chological Review, 116(2), 365–383. doi: 10.1037/a0015250.
  38. Stinson, D. A., Holmes, J. G., He, T. H. (2017). Rejection in romantic relationships. W: K. D. Williams, S. A. Nida (red.), Ostracism, exclusion, and rejection (s. 162–176).New York – London: Routledge; Taylor and Francis.
  39. Twenge, J. M. (2005). When does social rejection lead to aggression? The influence of situations, narcissism, emotions, and replenishing connections. W: K. D. Wil-liams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.), The Social Outcast: Ostracism, Social Exclusion, Rejection, and Bullying (s. 19–34). New York, Hove: Psychology Press.
  40. Twenge, J. M., Ciarocco, N. J., Baumeister, R. F., DeWall N. C., Bartels, M. J. (2007). Social exclusion decreases prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 92(1), 56–66. doi: 10.1037/0022-3514.92.1.56.
  41. Wesselmann, E. D., Nairne, J. S., Williams, K. D. (2012). An evolutionary social psy-chological approach to studying the effects of ostracism. Journal of Social, Evolutionary, and Cultural Psychology, 6(3), 309–328. doi: 10.1037/h0099249.
  42. Wesselmann, E. D., Ren, D., Williams, K. D. (2015). Motivations for responses to ostracism. Frontiers in Psychology, 6, 40. doi: 10.3389/fpsyg.2015.00040.
  43. Williams, K. D., Sommer K. L. (1997). Social ostracism by one’s coworkers: Does rejection lead to loafing or compensation? Personality and Social Psychology Bulletin, 23, 693–706, doi: 10.1177/0146167297237003
  44. Williams, K. D., Forgas, J. P., Hippel, W. V., Zadro, L. (2005). The social outcast: An overview. W: K. D. Williams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.), Sydney Sympo-sium of Social Psychology series. The social outcast: Ostracism, social exclusion, re-jection, and bullying (s. 1–16). Psychology Press.
  45. Williams, K. D., Zadro, L.(2005). Ostracism: The indiscriminate early detection sys-tem. W: K. D. Williams, J. P. Forgas, W. von Hippel (red.). Sydney Symposium of Social Psychology series. The social outcast: Ostracism, social exclusion, rejection, and bullying (s. 19–34). Psychology Press.
  46. Williams, K. D. (2007). Ostracism. Annual Review of Psychology, 58, 425–452. doi: 10.1146/annurev.psych.58.110405.085641.
  47. Wojciszke, B. (2004). Człowiek wśród ludzi.Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
  48. Wójcik, M., Hełka, A., Kozak, B., Błońska, M., Grabarciuk, A., Małczak, M. (2015). Za-pobieganie wykluczeniu rówieśniczemu w gimnazjum. Edukacja, 3(134), 123–140.
  49. Zadro, L., Williams, K. D., Richardson, R. (2004). How low can you go? Ostracism by a computer lowers belonging, control, self-esteem, and meaningful existence. Jo-urnal of Experimental Social Psychology, 40, 560–567. doi: https://doi.org/10.1016/j.jesp.2003.11.006.