Treść głównego artykułu

Abstrakt

W  pracy zaprezentowano wyniki z  badania, którego celem było rozpoznanieopinii studentów wychowania fizycznego wobec form rasizmu i  dyskryminacjirasowej, przejawianych przez kibiców. Dla jego realizacji, na  podstawieanalizy literatury przedmiotu, opracowano kwestionariusz „Rasizm stadionowy”,który pozwolił, w miarę całościowo, opisać poglądy studentów, przyszłych nauczycieli,o znanych z praktyki formach rasizmu i dyskryminacji rasowej, przejawianychprzez kibiców na stadionach. Wśród nich były powszechnie uważane za obelżyweprzyśpiewki, piosenki, okrzyki, skandowania, naklejki, napisy oraz symbole eksponowanena transparentach i flagach. Starano się rozpoznać psychologiczne wartościstudentów w kategoriach obraźliwe/nieobraźliwe, przynoszące wstyd Polsce/klubowipiłkarskiemu oraz akceptację przez nich mowy nienawiści, przyjmując eksponowanieróżnych form rasizmu i dyskryminacji rasowej przez kibiców jako pomysłowe.Analiza zebranych danych ukazała sprzeciw większości studentów, przyszłych nauczycieliwychowania fizycznego, wobec przejawów ksenofobii, rasizmu i dyskrymi-nacji na polskich stadionach. Przejawianie takich zachowań dla około 60% badanychjest niedopuszczalne, albowiem przynoszą one wstyd Polsce i  klubom piłkarskim.Zaobserwowane różnice w opiniach studentów i studentek były zauważalne (na niekorzyśćstudentów), aczkolwiek nieistotne statystycznie. Uzyskane wyniki mogą byćwykorzystane w praktyce kształcenia przyszłych nauczycieli nie tylko wychowaniafizycznego, w  realizacji zadań, dotyczących przygotowania ucznia do  roli kibica,i manifestowania akceptowanych społecznie zachowań podczas imprez sportowych.

Słowa kluczowe

formy rasizmu i  dyskryminacji rasowej kwestionariusz „Rasizm stadionowy – RS” opinie studentów studenci wychowania fizycznego

Szczegóły artykułu

Biogram autora

Aleksander Sztejnberg, Uniwersytet Opolski w Opolu

Dr hab. Aleksander Sztejnberg od 2013 roku jest emerytowanym profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Opolskiego. W latach 2000-2014 zatrudniony był w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu, w Instytucie Humanistycznym (kierunek Pedagogika) na stanowisku prof. ndzw. Jego badania skupione są wokół problematyki kształcenia na różnych szczeblach edukacji, pedagogiki miejsca, proksemiki i środowiska fizycznego w komunikacji społecznej oraz problemów pedagogiki zdrowia i psychologii środowiskowej. Szczególnie interesuje go: doskonalenie usług edukacyjnych i pomiar jakości kształcenia z wykorzystaniem różnych technik, indywidualizacja kształcenia, rozpoznawanie stylów uczenia się osób uczących się i stylów komunikacyjnych nauczycieli, doskonalenie kompetencji komunikacyjnych nauczycieli i ich wpływ na podniesienie jakości kształcenia, wpływ środowiska komunikacji na skuteczność procesu kształcenia, języki naturalne i sztuczne języki przedmiotowe jako narzędzia komunikacji edukacyjnej, konstruowanie narzędzi pomiaru, zastosowanie w pomiarze dydaktycznym procedur komputerowego testowania adaptacyjnego i osiągnięć współczesnej teorii testu, a w szczególności 1-parametrowego modelu logistycznego IRT (modelu Rascha) w analizie wyników testowania, konstruowaniu testów i realizacji procesu testowania. W swoim dorobku naukowym ma 206 publikacji, w tym 32 publikacje zwarte oraz artykuły i komunikaty, zarówno krajowe, jak i zagraniczne.

Dr hab. Tadeusz Leszek Jasiński przez ponad 20 lat pracował w wojskowej służbie zdrowia jako psycholog. Aktualnie jest zatrudniony w Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku na stanowisku profesora nadzwyczajnego Wydziału Wychowania Fizycznego oraz w Szkole Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku. Od blisko 29 lat zajmuje się badaniami w zakresie psychologii zdrowia, psychologii sportu i psychologii nauczania i uczenia się. Interesuje się rozpoznawaniem zachowań zdrowotnych studentów, działaniami jednostek w sytuacji ekstremalnej i sportowej, rozpoznawaniem jakości emocjonalnej środowiska edukacyjnego oraz niewerbalnymi zachowaniami komunikacyjnymi przejawianymi przez ludzi różnej profesji.

Jak cytować
Sztejnberg, A., & Jasiński, T. (2017). Problem rasizmu i dyskryminacji rasowej na polskich stadionach z perspektywy studentów przyszłych nauczycieli wychowania fizycznego. Forum Oświatowe, 29(1(57), 167-184. Pobrano z https://forumoswiatowe.pl/index.php/czasopismo/article/view/387

Referencje

  1. Bilewicz M., Marchlewska M., Soral W., Winiewski M. (2014). Mowa nienawiści. Raport z badań sondażowych. Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego. Pobrane z: http://www.ngofund.org.pl/wp-content/uploads/2014/06/raport_final_poj.pdf
  2. Bombor J. (2013). Szok! Kolejny rasistowski incydent w Rybniku! Plakaty. Jedząc kebaba, osiedlasz Araba (ZDJĘCIA). Pobrane z: http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/1019585,szok-kolejny-rasistowski-incydent-w-rybniku-plakaty-jedzac-kebaba-osiedlasz-araba-zdjecia,id,t.html
  3. Bombor J., Kubica B. (2013). Rybnik: Autorów plakatu „Nie dla Murzyna, ROW to biała drużyna” szuka policja. Pobrane z:
  4. Borchólski K. (2010). Zjawisko faszyzmu i rasizmu wśród kibiców piłkarskich na tle art. 256 i 257 k.k. W: W. Pływaczewski, J. Kudrelka (red.), Przestępczość stadionowa. Etiologia. Fenomenologia. Przeciwdziałanie zjawisku. Szczytno: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie
  5. Dmowski S. (2015). Bezpieczeństwo na meczach ekstraklasy w sezonie 2014/2015. Raport, Warszawa 11 czerwca 2015. Pobrane z: http://www.ekstraklasa.org/data/stories/files/Bezpiecze%C5%84stwo%20na%20meczach%20Ekstraklasy%202014-15.pdf
  6. Dybalski K. (2012). Staruch i Ku-Klux-Klan na trybunach. Legia bezradna. Warszawa: Gazeta Wyborcza. Pobrane z: http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34889,11233595,Staruch_i_Ku_Klux_Klan_na_trybunach__Legia_bezradna.html?disableRedirects=true
  7. ECRI. (2015). Raport ECRI dotyczący Polski (piąty cykl monitoringu), 9 czerwiec 2015 r., CRI(2015) 20, Strasbourg: ECRI secretariat, Council of Europe. Pobrane z: https://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Country-by-country/Poland/POL-CbC-V-2015-20-POL.pdf
  8. Gacek J., Wróblewski M., Błaszczak A., Kuruś M., Szcząska-Wójcik M. (2012). Przeciwdziałanie przemocy motywowanej rasą, pochodzeniem etnicznym i narodowością. Analiza i zalecenia. Biuletyn RPO, 4, Warszawa: Rzecznik Praw Obywatelskich. Pobrane z: rpo.gov.pl/pliki/13384562840.pdf
  9. Jurczak J. (2011a). Symbolika występująca na polskich stadionach piłkarskich. Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka, 3, 27-36. Pobrane z: https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/433/Bezpieczenstwo_Teoria_i_Praktyka_nr3_2011.pdf?sequence=1
  10. Jurczak J. (2011b). Chuligaństwo stadionowe: Symbole i gesty na polskich stadionach. Szczytno: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie.
  11. Jurczewski M. (2013). Prawno-kryminalistyczna problematyka przestępczości stadionowej. Białystok: Wydział Prawa, (niepublikowana praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Jerzego Kasprzaka). Pobrane z: http://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/1272/1/Rozprawań20Doktorskań20Mariuszń20Jurczewski.pdf
  12. Kornak M. (2009). Brunatna Księga 1987-2009. Warszawa: Stowarzyszenie Nigdy Więcej. Pobrane z: http://www.moskat.pl/pdf/brunatnaksiega.pdf
  13. Kornak M., Tatar A. (2012). Brunatna Księga 2011-2012. Warszawa: Stowarzyszenie Nigdy Więcej. Pobrane z: http://www.nigdywiecej.org/pdf/pl/BRUNATNA_KSIEGA_2011-2012.pdf
  14. Kozłowski M. (2015). Naród Wybrany. Cracovia Pany. Z wielokulturowej historii polskiego sportu. Warszawa: Stowarzyszenie Nigdy Więcej. Pobrane z: http://www.nigdywiecej.org/pdf/pl/NarodWybranyCracoviaPany.pdf
  15. KPD. (2004). Krajowy Program Przeciwdziałania Dyskryminacji Rasowej, Ksenofobii i Związanej z Nimi Nietolerancji 2004 – 2009. Pobrane z: https://www.msw.gov.pl/download.php?s=1&id=426
  16. KRK. (2015). Komisja Ligi reaguje na okrzyki i transparenty lżące uchodźców (OŚWIADCZENIE). Pobrane z: http://ekstraklasa.net/ekstraklasa/komisja-ligi-reaguje-na-okrzyki-i-transparenty-lzace-uchodzcow-oswiadczenie,artykul.html?material_id=55f6ec58fdeee4c47762b9c9#zamknij
  17. Krysztofiak W. (2015). Rasizm na polskich stadionach - w imię zasad wycofajmy Polskę z rozgrywek Euro 2017. Pobrane z: http://pl.blastingnews.com/sport/2015/09/rasizm-na-polskich-stadionach-w-imie-zasad-wycofajmy-polske-z-rozgrywek-euro-2017-00560713.html
  18. Kucia M., Wilczyńska B. (2014). Antysemityzm stadionowy: analiza i interpretacja zjawiska. Kultura i Społeczeństwo, 58, 4, 171-200.
  19. LLO. (2011). Liga Europejska. Obraźliwy transparent na trybunach przed meczem z Hapoelem. Jaka kara? Pobrane z: http://www.legia.sport.pl/legia/1,139320,10381309, Liga_Europejska__Obrazliwy_transparent_na_trybunach.html?disableRedirects=true
  20. Łotocki Ł., Wróblewska-Zgórzak A. (2010). Słowniczek. W: W. Klaus, J. Frelak, (red.) Metodologia przygotowania bazy danych do identyfikacji zdarzeń o charakterze dyskryminacyjnym, ksenofobicznym czy rasistowskim. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, s. 228-253.
  21. OPE. (2011). Ogólnopolski program edukacyjno-alternatywny kształtujący pozytywne zachowania dzieci i młodzieży jako uczestników imprez sportowych „Jestem Kibicem przez duże „K””. Warszawa: Biuro Prewencji Komendy Głównej Policji. Pobrane z: http://www.kwp.radom.pl/upload/file/Prewencja/kibic%20przez%20K/zalozenia%20akcji.pdf
  22. Pankowski R. (2012). Nietolerancja jest problemem. W: M. Kornak, A. Tatar, Brunatna Księga 2011-2012 (s. 5-6). Warszawa: Stowarzyszenie Nigdy Więcej. Pobrane z: http://www.nigdywiecej.org/pdf/pl/BRUNATNA_KSIEGA_2011-2012.pdf
  23. Partum A. (2015). Ekstraklasa. Kolejne rasistowskie incydenty na stadionach. Władze rozgrywek zareagują. Pobrane z: http://www.sport.pl/pilka/1,65039,18813110, ekstraklasa-kolejne-rasistowskie-incydenty-na-stadionach-wladze.html
  24. Pieniążek P. (2012). Pankowski: Jeszcze nie pokonaliśmy rasizmu na stadionach. Pobrane z: http://www.krytykapolityczna.pl/Wywiady/PankowskiJeszczeniepokonalismyrasizmunastadionach/menuid-197.html
  25. Pikora M. (2013). Aktorzy, kreatorzy, konsumenci widowiska sportowego. Rzecz o polskich klubowych kibicach piłkarskich. Studia Socjologiczne, 3(210), 151–173. Pobrane z: http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.cejsh-3182ded1-5a29-43ce-bb64-237e48df6e3d
  26. PKA. (2006). Pokażmy czerwoną kartkę agresji i rasizmowi!. Pobrane z: http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-pokazmy-czerwona-kartke-agresji-i-rasizmowi,nId,211275
  27. Rawłuszko A. (red.) (2011), Edukacja antydyskryminacyjna i jej standardy jakościowe, Warszawa: Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej. Pobrane z: http://tea.org.pl/userfiles/file/Edukacja%20antydyskryminacyjna%20i%20jej%20standardy%20jakosciowe.pdf
  28. RBA. (2015). Raport z badania ankietowego na temat postaw kibiców i ich zachowań podczas meczów przeprowadzonego wśród uczniów gimnazjów miasta Rzeszowa. Pobrane z: http://szacunekitolerancja.pl/images/aktualnosci/Raport_badanie _zachowan_26_06_2015.pdf
  29. Rządkowski J., Napierała M., Cieślicka M., Zukow W., Muszkieta R., Iermakov S. (2013). Agresja wśród kibiców piłki nożnej. Journal of Health Science, 3(16), 109-124. Pobrane z: http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/article/view/568
  30. RZB. (2014). Regulamin w zakresie bezpieczeństwa podczas rozgrywek organizowanych przez PZPN i Ekstraklasę SA. Pobrane z: https://www.pzpn.pl/public/system/files/site _content/635/561RB%2022.ZA%C5%81%C4%84CZNIK%20REGULAMIN%20BEZPIECZE%C5%83STWA.pdf
  31. Sahaj T. (2005). Chuligani stadionowi – studium społecznej bezsilności. Pobrane z: http://www.cos.pl/sw/78_05/50.pdf
  32. Seweryn J. (2015). Komisja Ligi ukarała Jagiellonię. Pobrane z: http://www.jagiellonia.pl/aktualnosci.php?a=17040
  33. Szafarski M. (2015). Kary dla Legii za antyislamskie transparenty na meczu z Zagłębiem. Pobrane z: http://www.legia.sport.pl/legia/1,139320,18845086,kary-dla-legii-za-antyislamskie-transparenty-na-meczu-z-zaglebiem.html
  34. Urbaniak H. (2015). UEFA zamknęła stadion Lecha Poznań! To kara za rasistowski napis na fladze w Sarajewie. Pobrane z: http://www.poznan.sport.pl/sport-poznan/1,124479,18478523,uefa-zamknela-stadion-lecha-poznan-to-kara-za-nazistowskie.html
  35. Winiarska, A., Klaus W. (2011). Dyskryminacja i nierówne traktowanie jako zjawisko społeczno kulturowe. Studia BAS, 2(26), 9–40. Pobrane z: http://www.bezuprzedzen.org/doc/BAS_26.pdf
  36. WDM. (2015). Wytyczne dla Delegatów Meczowych PZPN (wersja 2.1), Załącznik nr 2. Wykaz przykładowych symboli zabronionych. Departament Organizacji Imprez, Bezpieczeństwa i Infrastruktury. Polski Związek Piłki Nożnej, s.20-25. Pobrane z: https://www.pzpn.pl/public/system/files/site_content/635/632-Wytyczne%20dla%20 Delegat%C3%B3w%20Meczowych%20PZPN%20%E2%80%93%20wersja%202.1.pdf
  37. WKP. (2012). Rasizm na stadionach. Nigdy Więcej, 20, 3. Pobrane z: http://www.nigdywiecej.org/pdf/pl/pismo/20/17b_Wielokulturowe_korzenie_polskiej_pilki.pdf
  38. Włoch R. (2014). Raport dotyczący wybranych przejawów dyskryminacji (rasizm, antysemityzm, ksenofobia i homofobia) w polskim sporcie ze szczególnym uwzględnieniem środowiska kibiców sportowych. Warszawa: Ministerstwo Sportu i Turystyki. Pobrane z: https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/fs.siteor. com/msport/files/badania%20i%20analizy/spo%C5%82eczny%20wymiar/przejawy_dyskryminacji_2014.pdf
  39. WRS. (2015). Wykopmy rasizm ze stadionów. Pobrane z: http://www.nigdywiecej.org/o-nas/nasze-inicjatywy/wykopmy-rasizm-ze-stadionow
  40. Wydra M., Rauhut R., Wołoszyn-Siemion M., Malmon A., Prejs W. (2010). Przestępstwa z nienawiści. Materiał pomocniczy dla trenera. Pobrane z: https://rownosc.info/media/uploads/przestepstwa_z_nienawisci_material.pdf