Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Niniejszy artykuł ma na celu prezentację wyników badań nad codziennością osób, które uczą się troskliwej relacji z więcej-niż-ludzkim światem w czasach Kapitałocenu/ Marnocenu. Uczestnikami badań byli dekonsumenci, postrzegani tu jako osoby zaangażowane w proces nieformalnego uczenia się. W badaniach wykorzystano metodę dokumentarną Ralpha Bohnsacka, należącą do kategorii badań rekonstrukcyjnych. Podejście to bazuje na rozróżnieniu pomiędzy znaczeniem komunikatywnym (co mówią badani) i koniunktywnym (jak mówią badani). Metodą zbierania danych były dyskusje grupowe. Tekst przedstawia częściową rekonstrukcję światów społecznych badanych, skoncentrowaną wokół najważniejszych koniunktywnych wzorów i ram orientacji dotyczących fundamentalnych relacji ja-ja i ja-świat, związanych z kolektywną przestrzenią doswiadczeń oporu w oikos. Na podstawie analizy poziomu komunikatywnego, artykuł eksploruje również sens, jaki uczestnicy nadają swoim praktykom.

Słowa kluczowe

Wasteocene, resistance in everyday life, Capitalocene, Bildung as transformation, documentary method, care for the world Marnocen, opór w codzienności, Bildung jako transformacja, metoda dokumentarna, Kapitałocen, troska o świat

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Szyszka, K. (2026). Codzienny opór w epoce Marnocenu. Troskliwa relacja ze światem w świetle badań rekonstrukcyjnych. Forum Oświatowe, 39(1(75), 221–244. https://doi.org/10.34862/fo.2026.1.13
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Arendt, H. (2020). Kondycja ludzka. Wydawnictwo Aletheia.
  2. Armiero, M. (2021). Wasteocene. Stories from the Global Dump. Cambridge University
  3. Press.
  4. Biesta, G. (2007). Beyond learning: Democratic education for a human future. Paradigm
  5. Publishers.
  6. Biesta, G., Field, J., Hodkinson, P., Macleod, F. J., & Goodson, I. F. (2010). Improving
  7. Learning through the Lifecourse. Learning Lives. Routledge.
  8. Bińczyk, E. (2017). Dyskursy antropocenu a marazm środowiskowy początków
  9. XXI wieku. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie, 112,
  10. –59. https://doi.org/10.29119/1641-3466.2017.112.4
  11. Bińczyk, E. (2022). Kapitałocen, ekologiczna ekonomia dewzrostu i filozofia Herberta
  12. Marcusego. Analiza i Egzystencja, 59, 117–134. https://doi.org./10.18276/
  13. aie.2022.59-06
  14. Bohnsack, R. (2004). Metoda dokumentarna – od koniunktywnego zrozumienia
  15. do socjogenetycznej interpretacji. W: S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie
  16. doświadczenia. Metoda interpretacji dokumentarnej (s. 17–35). Wydawnictwo
  17. Naukowe DSW.
  18. Bohnsack, R., & Nohl, A.-M. (2004). Kultury młodzieżowe i akcjonizm – o kolektywnych
  19. praktykach konstruowania tożsamości. W: S. Krzychała (red.), Społeczne
  20. przestrzenie doświadczenia. Metoda interpretacji dokumentarnej (s. 112–130).
  21. Wydawnictwo Naukowe DSW.
  22. Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Stanford University Press.
  23. Chutorański, M. (2020). Nie(tylko)ludzkie wymiary edukacji. W stronę pedagogiki
  24. nieantropocentrycznej. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
  25. https://doi.org/10.18276/978-83-7972-809-1
  26. Freire, P. (2005). Pedagogy of the Oppressed (M. B. Ramos, tłum.). Continuum.
  27. Haraway, D. (2016). Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene. Duke
  28. University Press.
  29. Hodgson, N., Vlieghe, J., & Zamojski, P. (2017). Manifesto for Post-Critical Pedagogy.
  30. Punctum Books.
  31. Illeris, K. (2009). A comprehensive understanding of human learning. W: K. Illeris
  32. (red.), Contemporary Theories of Learning (s. 7–20). Routledge.
  33. Illeris, K. (2014). Transformative Learning and Identity. Journal of Transformative
  34. Education, 12(2), 148–163. https://doi.org/10.1177/1541344614548423
  35. Koller, H.-C. (2017). Bildung as a Transformative Process. W: A. Laros, T. Fuhr, E. T.
  36. Taylor (red.), Transformative Learning Meets Bildung. An International Exchange
  37. (s. 34–43). Sense Publishers.
  38. Krzychała, S. (2010). Metoda dokumentarna jako teoria i praktyka badań edukacyjnych.
  39. W: H. Kędzierska (red.), Jakościowe inspiracje w badaniach edukacyjnych
  40. (s. 11–30). Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
  41. Krzychała, S. (red.). (2004). Społeczne przestrzenie doświadczenia. Metoda interpretacji
  42. dokumentarnej. Wydawnictwo Naukowe DSW.
  43. Laros, A., Fuhr, T., & Taylor, E. W. (red.) (2017). Transformative Learning Meets Bildung.
  44. An International Exchange. Sense Publishers.
  45. Moore, J. (2015). Capitalism in the Web of Life. Ecology and the Accumulation of Capital.
  46. Verson.
  47. Nentwig-Gesemann, I. (2004). Tworzenie typologii – w stronę wielowymiarowej
  48. rekonstrukcji przestrzeni doświadczenia. W: S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie
  49. doświadczenia. Metoda interpretacji dokumentarnej (s. 86–111). Wydawnictwo
  50. Naukowe DSW.
  51. Neubauer, T., & Lehmann, A. (2017). Bildung as Transformation of Self-World-Relations.
  52. W: A. Laros, T. Fuhr, E. T. Taylor (red.), Transformative Learning Meets Bildung.
  53. An International Exchange (s. 57–69). Sense Publishers.
  54. Nohl, A.-M. (2004). Analiza komparatywna – w stronę fundamentalnej zasady
  55. interpretacji dokumentarnej. W: S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczenia.
  56. Metoda interpretacji dokumentarnej (s. 64–85). Wydawnictwo Naukowe
  57. DSW.
  58. Pleskot-Makulska, K. (2007). Teoria uczenia się transformatywnego autorstwa
  59. Jack’a Mezirowa. Rocznik Andragogiczny, 81–96. https://yadda.icm.edu.pl/
  60. cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-d6ce467b-a692-4a77-8192-ee526f168bfa
  61. Prokopski, J. A. (2007). Egzystencja i tragizm. Dialektyka ludzkiej skończoności. Krytyka
  62. nowożytnej i współczesnej myśli egzystencjalistycznej. Wydawnictwo Marek
  63. Derewiecki.
  64. Rutkowiak, J. (2010). Neoliberalizm jako kulturowy kontekst kształtowania się tożsamości
  65. współczesnego nauczyciela. Ku problematyce oporu i odporu edukacyjnego.
  66. W: E. Potulicka, J. Rutkowiak (red.), Neoliberalne uwikłania edukacji
  67. (s. 177–202). Wydawnictwo Impuls.
  68. Schütz, A. (1967). The Phenomenology of the Social World (G. Walsh, F. Lehnert,
  69. tłum.). Northeastern University Press.
  70. Szczygieł, P. (2016). Podmiot w neoliberalizmie – Kilka refleksji krytycznych. Adult
  71. Education Discourses, 17, 35–42. https://doi.org/10.34768/dma.vi17.98
  72. Szyszka, K. (w druku). Uczenie się troski o więcej-niż-ludzki świat. Dyskursy Młodych
  73. Andragogów.
  74. Szyszka, K. (2023). (Kon)teksty dekonsumpcji – Systematyczny przegląd literatury.
  75. Przegląd Pedagogiczny, 2, 77–96. https://doi.org/10.34767/PP.2023.02.04
  76. Taylor, E. W. (2017). Transformative Learning Theory. W: A. Laros, T. Fuhr, E. T. Taylor
  77. (red.), Transformative Learning Meets Bildung. An International Exchange (s. 17–
  78. . Sense Publishers.
  79. Vlieghe, J., & Pessers, A. (2025). Education as Resisting the Coming Barbarism:
  80. A Post-critical perspective on Education, the School and Teaching in the Face
  81. of Social- and Environmental Catastrophe. Educational Reflective Practices, 1,
  82. –69. https://doi.org/10.3280/erpoa1SI-2025oa19366
  83. Vlieghe, J., & Zamojski, P. (2019). Towards an Ontology of Teaching. Thing-centered
  84. Pedagogy, Affirmation and Love for the World. Springer.
  85. Zamorska, B. (2008). Nauczyciele. (Re)konstrukcje bycia-w-świecie edukacji. Wydawnictwo
  86. Naukowe DSW.