Treść głównego artykułu
Abstrakt
Istotnym problemem zaplanowanych edukacyjno – artystycznych działań badawczych o charakterze wdrożeniowym jest urzeczywistnienie w metodyce wczesnej edukacji rozumiejąco-przeżyciowego podejścia do nauki czytania i pisania. Aby wykazać, jakie znaczenia dzieci nadają obrazom dźwiękowym głosek, zaplanowałam metodologię z zakresu nauk społecznych. Za pośrednictwem skonstruowanych narzędzi wdrożeniowo – diagnostycznych (autorskiej książki obrazkowej) grupa 500 dzieci konstruowała obrazy wizualne wybranych dźwięków. Pięcioletnia działalność naukowo-badawcza i wdrożeniowa przyczyniła się do uruchomienia myślenie o dziecięcym procesie uczenia się w trakcie nauki czytania i pisania, stała się inspiracją dla wielu naukowców oraz praktyków, a także wpłynęła na wzrost oddolnego zainteresowania rozwiązaniami innowacyjnymi w obszarze edukacji przedszkolnej.
Słowa kluczowe
Szczegóły artykułu
Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Licencja
Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode
Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.
Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.
Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.
Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:
- Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
- Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
- Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
- Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
- Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.
Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:
- Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
- Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
- Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
- Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.
Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Referencje
- Arnheim, R. (2004). Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka. Słowo/
- Obraz Terytoria.
- Arnheim, R. (2011). Myślenie wzrokowe. Słowo/Obraz Terytoria.
- Barnes, D. (1988). Nauczyciele i uczniowie. Od porozumiewania się do kształcenia.
- Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
- Boniecka, B. (1997). Kształt dziecięcego słowa. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii
- Curie‑Skłodowskiej.
- Cackowska, M., Dymel‑Trzebiatowska, H., & Szyłak, J. (red.). (2017). Książka obrazkowa.
- Wprowadzenie. Instytut Kultury Popularnej.
- Cackowska, M., Dymel‑Trzebiatowska, H., & Szyłak, J. (red.). (2018). Książka obrazkowa.
- Leksykon. Instytut Kultury Popularnej.
- Dehaene, S. (2009). Reading in the brain: The science and evolution of a human invention.
- Penguin.
- Dehaene, S. (2021). Jak się uczymy? Dlaczego mózgi uczą się lepiej niż komputery…
- Jak dotąd. Copernicus Center Press.
- Dumont, H., Istance, D., & Benavides, F. (red.). (2013). Istota uczenia się. Wykorzystanie
- wyników badań w praktyce. Wolters Kluwer Polska.
- Filipiak, E. (2011). Z Wygotskim i Brunerem w tle. Słownik pojęć kluczowych. Wydawnictwo
- Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
- Kajtoch, W. (2008). Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej.
- Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Klus‑Stańska, D. (2010). Dydaktyka wobec chaosu pojęć i zdarzeń. Wydawnictwo
- Akademickie Żak.
- Klus‑Stańska, D., & Nowicka, M. (2005). Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej.
- Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
- Ligęza, M. (1995). Analiza dziecięcych tekstów narracyjnych – rola języka werbalnego
- i graficznego w sytuacji zadaniowej. Przegląd Psychologiczny, 38(3/4),
- –405.
- Malmquist, E. (1987). Nauka czytania w szkole podstawowej. Wydawnictwa Szkolne
- i Pedagogiczne.
- Piekarski, J. (2011). Estetyzacja praktyki akademickiej – głos w dyskusji na temat perspektywy
- uczestniczącej. W: J. Piekarski & D. Urbaniak‑Zając (red.), Innowacje
- w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany (s. 235–251). Wydawnictwo
- Uniwersytetu Łódzkiego.
- Racławski, B. (1998). Nauka czytania i pisania. Glottispol.
- Sapir, E. (1978). Kultura, język, osobowość: wybrane eseje. Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Schwamborn, A., Mayer, R. E., Thillmann, H., Leopold, C., & Leutner, D. (2010). Drawing
- as a generative activity and drawing as a prognostic activity. Journal of
- Educational Psychology, 102(4), 872–879. https://doi.org/10.1037/a0019640
- Schwartz, D. L., Tsang, J. M., & Blair, K. P. (2017). Jak się uczymy. 26 naukowo potwierdzonych
- mechanizmów. Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Szuścik, U. (2006). Znak werbalny a znak plastyczny w twórczości rysunkowej dziecka.
- Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
- Tripp, D. (1996). Zdarzenia krytyczne w nauczaniu. Kształtowanie profesjonalnego
- osądu. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
- Wiśniewska‑Kin, M. (2020). Skuteczne zdziwienie. Wyzwalająca myślenie nauka czytania.
- Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
- Wiśniewska‑Kin, M., & Ignerska, M. (2020). Zamieniam się w słuch. Opowieści dźwiękiem
- malowane. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
- Żuchowska, W. (1992). Oswajanie ze sztuką słowa. Początki edukacji literackiej. Wydawnictwa
- Szkolne i Pedagogiczne.
Referencje
Arnheim, R. (2004). Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka. Słowo/
Obraz Terytoria.
Arnheim, R. (2011). Myślenie wzrokowe. Słowo/Obraz Terytoria.
Barnes, D. (1988). Nauczyciele i uczniowie. Od porozumiewania się do kształcenia.
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Boniecka, B. (1997). Kształt dziecięcego słowa. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii
Curie‑Skłodowskiej.
Cackowska, M., Dymel‑Trzebiatowska, H., & Szyłak, J. (red.). (2017). Książka obrazkowa.
Wprowadzenie. Instytut Kultury Popularnej.
Cackowska, M., Dymel‑Trzebiatowska, H., & Szyłak, J. (red.). (2018). Książka obrazkowa.
Leksykon. Instytut Kultury Popularnej.
Dehaene, S. (2009). Reading in the brain: The science and evolution of a human invention.
Penguin.
Dehaene, S. (2021). Jak się uczymy? Dlaczego mózgi uczą się lepiej niż komputery…
Jak dotąd. Copernicus Center Press.
Dumont, H., Istance, D., & Benavides, F. (red.). (2013). Istota uczenia się. Wykorzystanie
wyników badań w praktyce. Wolters Kluwer Polska.
Filipiak, E. (2011). Z Wygotskim i Brunerem w tle. Słownik pojęć kluczowych. Wydawnictwo
Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Kajtoch, W. (2008). Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej.
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Klus‑Stańska, D. (2010). Dydaktyka wobec chaosu pojęć i zdarzeń. Wydawnictwo
Akademickie Żak.
Klus‑Stańska, D., & Nowicka, M. (2005). Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej.
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Ligęza, M. (1995). Analiza dziecięcych tekstów narracyjnych – rola języka werbalnego
i graficznego w sytuacji zadaniowej. Przegląd Psychologiczny, 38(3/4),
–405.
Malmquist, E. (1987). Nauka czytania w szkole podstawowej. Wydawnictwa Szkolne
i Pedagogiczne.
Piekarski, J. (2011). Estetyzacja praktyki akademickiej – głos w dyskusji na temat perspektywy
uczestniczącej. W: J. Piekarski & D. Urbaniak‑Zając (red.), Innowacje
w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany (s. 235–251). Wydawnictwo
Uniwersytetu Łódzkiego.
Racławski, B. (1998). Nauka czytania i pisania. Glottispol.
Sapir, E. (1978). Kultura, język, osobowość: wybrane eseje. Państwowy Instytut Wydawniczy.
Schwamborn, A., Mayer, R. E., Thillmann, H., Leopold, C., & Leutner, D. (2010). Drawing
as a generative activity and drawing as a prognostic activity. Journal of
Educational Psychology, 102(4), 872–879. https://doi.org/10.1037/a0019640
Schwartz, D. L., Tsang, J. M., & Blair, K. P. (2017). Jak się uczymy. 26 naukowo potwierdzonych
mechanizmów. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Szuścik, U. (2006). Znak werbalny a znak plastyczny w twórczości rysunkowej dziecka.
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Tripp, D. (1996). Zdarzenia krytyczne w nauczaniu. Kształtowanie profesjonalnego
osądu. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Wiśniewska‑Kin, M. (2020). Skuteczne zdziwienie. Wyzwalająca myślenie nauka czytania.
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Wiśniewska‑Kin, M., & Ignerska, M. (2020). Zamieniam się w słuch. Opowieści dźwiękiem
malowane. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Żuchowska, W. (1992). Oswajanie ze sztuką słowa. Początki edukacji literackiej. Wydawnictwa
Szkolne i Pedagogiczne.