Pasek boczny artykułu

Pobieranie
pdf

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Artykuł dotyczy sprawczość dzieci w relacjach z rodzicami w kontekście korzystania z mediów cyfrowych, odwołując się do relacyjnego rozumienia sprawczości w studiach nad dzieciństwem. Celem badań było rozpoznanie sposobów w jakie dzieci realizują swoją sprawczość wobec regulacji rodzicielskich. Materiał empiryczny pochodzi ze zogniskowanych wywiadów grupowych z uczniami klas trzecich szkoły podstawowej. Analiza danych pozwoliła wyodrębnić sześć wymiarów dziecięcej sprawczości: autonomię regulacyjną, potencjał ochronny, poczucie wpływu, doświadczenie wsparcia, uznanie podmiotowości oraz internalizację i legitymizację kontroli. Wyniki pokazują, że dzieci nie tylko podporządkowują się regulacjom dotyczącym korzystania z mediów, lecz także je interpretują, negocjują i czasami podejmują działania zmierzające do ich obejścia. Badanie ukazuje złożony charakter dziecięcej sprawczości w warunkach asymetrii władzy między dzieckiem a rodzicem.


 


 

Słowa kluczowe

sprawczość dziecka, dzieciństwo cyfrowe, relacje rodzic – dziecko, kontrola rodzicielska, media cyfrowe children’s agency, digital childhood, parent – child relationships, parental control, digital media

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Forum Oświatowe

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Osoba publikująca wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Dolnośląską Szkołę Wyższą na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe, której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Osoba zgłaszająca upoważniona przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu/jej autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem.

Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich.

Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Osoba zgłaszająca utwór do publikacji w czasopiśmie „Forum Oświatowe” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Osoba zgłaszająca udziela Dolnośląskiej Szkole Wyższej nieodpłatnej, nieograniczonej terytorialnie i czasowo nieodpłatnej licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu pod warunkiem jego przyjęcia do opublikowania w czasopiśmie „Forum Oświatowe”, na następujących polach eksploatacji:

  1. Utrwalanie, zwielokrotnianie i wytwarzanie egzemplarzy utworu techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową i zapisu elektronicznego.
  2. Obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono: wprowadzanie do obrotu, sprzedaż, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wystawienie, wyświetlenie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, również w sieci Internet.
  3. Włączenie utworu w skład utworu zbiorowego.
  4. Tłumaczenia na inne języki i rozpowszechniania tych tłumaczeń.

 

Publikujemy zgodnie z zaleceniami The Committee on Publication Ethics (COPE), w wolnym dostępie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować
Nowicka, M. (2026). Sprawczość dziecka w polu korzystania z mediów – głos dzieci o klinczu rodzicielskiego wsparcia i kontroli. Forum Oświatowe, 39(1(75), 51–67. https://doi.org/10.34862/fo.2026.1.4
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Referencje

  1. Alderson, P., & Yoshida, T. (2016). Meanings of children’s agency: When and where
  2. does agency begin and end. W: F. Esser, M. S. Baader, T. Betz, B. Hungerland
  3. (red.), Reconceptualising agency and childhood: New perspectives in childhood
  4. studies (s. 75–88). Routledge.
  5. Corsaro, W. A. (1992). Interpretive reproduction in children’s peer cultures. Social
  6. Psychology Quarterly, 55(2), 160–177. https://doi.org/10.2307/2786944
  7. Creswell, J. W. (2013). Projektowanie badań naukowych: Metody jakościowe, ilościowe
  8. i mieszane (J. Gilewicz, tłum.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  9. Gibbs, G. (2011). Analizowanie danych jakościowych (M. Brzozowska-Brywczyńska,
  10. tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
  11. James, A., & James, A. L. (2008). European childhoods: An overview. W: A. James,
  12. A. L. James (red.), European childhoods: Culture, politics and childhoods in Europe
  13. (s. 1–13). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230582095_1
  14. James, A. (2009). Agency. W: J. Qvortrup, W. A. Corsaro, M.-S. Honig (red.), The Palgrave
  15. handbook of childhood studies (s. 34–45). Palgrave Macmillan. https://doi.
  16. org/10.1007/978-0-230-27468-6_3
  17. Jenks, C. (2008). Socjologiczne konstrukty dzieciństwa. W: M. J. Kehily (red.), Wprowadzenie
  18. do badań nad dzieciństwem (M. Kościelniak, tłum., s. 111–133). Wydawnictwo
  19. WAM.
  20. Kowalik-Olubińska, M. (2021). Dzieci aktorami w przestrzeniach życia społecznego:
  21. Sprawczość w sieci relacji. Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
  22. Kuldas, S., Foody, M., & O’Higgins Norman, J. (2023). A Transactional Framework of
  23. Parenting for Children’s Internet Use. International Journal of Communication,
  24. , 1717–1736. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/19336/4075
  25. Mayall, B. (2000). The sociology of childhood in relation to children’s rights.
  26. The International Journal of Children’s Rights, 8(3), 243–259. https://doi.
  27. org/10.1163/15718180020494640
  28. Oswell, D. (2013). The agency of children: From family to global human rights. Cambridge
  29. University Press.
  30. Prout, A. (2011). Taking a step away from modernity: Reconsidering the new
  31. sociology of childhood. Global Studies of Childhood, 1(1), 4–14. https://doi.
  32. org/10.2304/gsch.2011.1.1.4
  33. Qvortrup, J., Corsaro, W. A., & Honig, M.-S. (2009). Why social studies of childhood?
  34. W: J. Qvortrup, W. A. Corsaro, M.-S. Honig (red.), The Palgrave handbook of childhood
  35. studies (s. 1–18). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-0-230-
  36. -6_1
  37. Raithelhuber, E. (2016). Extending agency: The merit of relational approaches for
  38. childhood studies. W: F. Esser, M. S. Baader, T. Betz, B. Hungerland (red.), Reconceptualising
  39. agency and childhood: New perspectives in childhood studies
  40. (s. 89–101). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315722245