Naprzód ku przeszłości! Nauczanie historii a zmiany ideologii państwowej w Rosji na początku XXI wieku

Wojciech Siegień

Abstrakt


Artykuł przedstawia analizę zmian oficjalnej ideologii państwowej współczesnej Rosji na przykładzie pola edukacji, a dokładnie, planowanych zmian w programie nauczania historii. Analizie poddano elementy makropolityki oświatowej Rosji, zidentyfikowane na podstawie monitoringu medialnej przestrzeni publicznej w latach 2014–2016. Rosja pod rządami W. Putina, jako państwo autorytarne, dąży do ideologicznej unifikacji, co w kontekście nauczania historii doprowadziło do prac nad „historyczno-kulturowym standardem”. Oznacza to odgórne dostosowywanie oficjalnej wersji tradycji w kreowanym przekazie historycznym, do bieżącego zapotrzebowania ideologicznego państwa. Dodatkowo rola nauczyciela sprowadzona została do osoby jedynie pośredniczącej w „monologu znaczeń”, przekazującą uczniowi publiczną wiedzę „obiektywną”.


Słowa kluczowe


edukacja historyczna; ideologia państwowa; edukacja autorytarna; Rosja

Bibliografia


Brynku, J. (2013). Komunistyczna ideologizacja a szkolna edukacja historyczna w Polsce (1944–1989). Kraków: Wydawnictwo Antykwa.

Czech-Włodarczyk, C. (2012). Neoliberalizm a edukacja obywatelska. Studium porównawcze na przykładzie publicznych szkół średnich w Polsce i Kanadzie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Duszak, A., Fairclough, N. (red.). (2008). Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej. Kraków: Universitas.

Эткинд, A. (2016). Кривое горе. Память о непогребенных. Moskwa: Новое литературное обозрение.

Fadeicheva, M. A. (2009). The Ideology and Discourse Practices of “Us-ism” in Contemporary Russia. Russian Social Science Review, 50, 5, 4–15.

Figes, O. (2011). Taniec Nataszy. Z dziejów kultury rosyjskiej. Warszawa: Magnum.

Fitzpartick, S. (2012), Życie codzienne pod rządami Stalina: Rosja radziecka w latach trzydziestych XX wieku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gawlik, S. (2013). Ideologiczna uniformizacja szkolnictwa w dobie stalinizmu. W: E. Gorloff, R. Grzybowski (red.), Polityczne priorytety i elementy codzienności socjalistycznej szkoły: wybór studiów poświęconych dziedzictwu edukacyjnemu PRL-u. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Grzybowski, R., Kołakowski, A. (red.). (2010). Edukacja w warunkach zniewolenia i autonomii (1945–2009). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Halbwachs, M. (2008). Społeczne ramy pamięci. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Karpiuk, I. (b.d.). Shkolnyi uchebnik – mnogostradalnoi, edinoi i nedelimoi. Pobrane z: http://polit.ru/article/2015/05/29/textbook.

Klus-Stańska, D. (2012). Konstruowanie wiedzy w szkole. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Klus-Stańska, D. (2012). Wiedza, która zniewala: transmisyjne tradycje w szkolnej edukacji. Forum Oświatowe, 1(46), 21–40.

Kolesnikow, A. (b.d.). Назад, только назад. Pobrane z: http://carnegie.ru/2015/03/10/ru-59382/i4cm.

Kosiorek, M. (2007). Pedagogika autorytarna: geneza, modele, przemiany. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Kula, M. (red.). (2001). Przebudować człowieka: komunistyczne wysiłki zmiany mentalności: studia. Warszawa: Trio.

Kula, M. (2003). Wybór tradycji. Warszawa: Wydawnictwo DiG.

Leeuw, G. van der (1997). Fenomenologia religii. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lewartowska-Zychowicz, M. (2010). Homo liberalis jako projekt edukacyjny: od emancypacji do funkcjonalności. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Либераст. (b.d.). Pobrane z: https://lurkmore.co/%EB%E8%E1%E5%F0%E0%F1%F2

Meduza.io. (b.d.). Pobrane z: https://meduza.io/feature/2015/05/28/yarovaya-hochet-uchebnik-voshvalyayuschiy-i-proslavlyayuschiy.

Merridale, C. (2003). Redesigning History in Contemporary Russia. Journal of Contemporary History, 38(1), 13–28.

Michałowska, D. A. (2012). Neoliberalizm i jego (nie)etyczne implikacje edukacyjne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Miesięcznik Znak. (2012). numer 684.

Мухин, А. (2006). Поколение 2008. Наши и не наши. Moskwa: Алгоритм.

Nowak, A., Wojnar, M. (red.). (2015). Pamięć imperiów w Europie Wschodniej: teoretyczne konteksty i porównania. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Орлов, Д. (2005). Суверенная демократия. От идеи к доктрине. Moskwa.

Osiński, Z. (2010). Edukacja historyczna okresu PRL w służbie władzy i ideologii – konsekwencje i zagrożenia. W: E. Gorloff, R. Grzybowski, A. Kołakowski (red.), Edukacja w warunkach zniewolenia i autonomii (1945–2009). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Pipes, R. (2013). Rosja carów. Warszawa: Magnum.

Potulicka, E. (2014). Neoliberalne reformy edukacji w Stanach Zjednoczonych. Od Ronalda Reagana do Baracka Obamy. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Potulicka, E., Rutkowiak, J. (2010). Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Przyszczypkowski, K. (2012). Polityczność (w) edukacji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Rieff, D. (2016). The cult of memory: When history does more harm than good. Guardian. Pobrano 2 kwietnia 2016, z: https://www.theguardian.com/education/2016/mar/02/cult-of-memory-when-history-does-more-harm-than-good.

Rodkiewicz, W., Rogoża, J. (2015). Potiomkinowski konserwatyzm: ideologiczne narzędzie Kremla. Warszawa: OSW.

Семенихин, И. (2008). Владислав Сурков: pro et contra. Диалоги о суверенной демократии и историческом выборе новой России. Moskwa: Европа.

Skinner, B. F. (2013). Behawioryzm. Sopot: GWP.

Stołbecki, R. (2007). Historiografia PRL. Ani dobra, ani mądra, ani piękna… ale skomplikowana. Studia i szkice. Warszawa: Wydawnictwo Trio.

Strona internetowa Ministerstwa Edukacji i Nauki RF. (b.d.). http://xn--80abucjiibhv9a.xn--p1ai/%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B/3483.

Śliwerski, B. (2013). Pozory sprawowania reform oświatowych w III RP. W: M. Dudzikowa, K. Knasiecka-Falbirerska (red.), Sprawcy i/lub ofiary działań pozorowanych w edukacji szkolnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Śliwerski, B. (2015). Edukacja (w) polityce. Polityka (w) edukacji. Inspiracje do badań polityki oświatowej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Todorov, T. (2003). Ogród niedoskonały: myśl humanistyczna we Francji. Warszawa: Czytelnik.

Tokarska-Bakir, J. (1995). Dalsze losy syna marnotrawnego: projekt etnografii nieprzezroczystej. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 49,1(228), 13–22.

Zamyatin, K. (2012). The Education Reform in Russia and its Impact on Teaching of the Minority Languages: an Effect of Nation-Building? Journal on Ethnopolitics and Miniority Issues in Europe, 11/1, 17–47.

Yadin, Y. (1973). Masada: Herod’s fortress and the Zealot’s last stand. London: Cardinal.


Pełny tekst: PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Licencja Creative Commons
Forum Oświatowe jest wydawane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

ISSN 0867-0323 ISSN (online) 2450-3452