Uczenie się a psycho-społeczny charakter praktyki społecznej: śledząc niewidoczne społeczne wymiary pracy i uczenia się

Henning Salling Olesen

Abstrakt


Artykuł przedstawia psychospołeczne podejście do empirycznych badań nad uczeniem się, w którym materialistyczna teoria socjalizacji splata się z hermeneutyczną metodologią interpretacyjną. Artykuł skupia się na jednostkowej podmiotowości, a także podmiotowych/subiektywnych aspektach interakcji społecznej. Pojęcie „podejścia” wskazuje na nieodłączne powiązanie teoretyzacji empirycznego przedmiotu, procesu badawczego i epistemicznego podmiotu. Metoda praktyczna polega na zastosowaniu procedury interpretacyjnej, opartej na transkrypcji wywiadów lub notatkach z obserwacji terenowych. Poprzez interpretację wypowiedzi i interakcji z perspektywy subiektywnych znaczeń, jakie mają one dla podmiotów i rozmówców, metoda ta dąży do zrozumienia uczenia się jako podmiotowego/subiektywnego procesu doświadczania rzeczywistości społecznej. Szczególnie dla niej ważna jest relacja między tym, co „widoczne”, a tym, co „niewidoczne", tj. tkwiące w zbiorowej nieświadomości znaczenia, które można wyśledzić w tekstach i interakcjach na drodze wrażliwej interpretacji.

Słowa kluczowe


podejście psychospołeczne; metoda jakościowa; teoria uczenia się; socjalizacja; doświadczenie; gra językowa; neo-marksizm

Bibliografia


Adorno, T. W. (1969/1976). The Positivist Dispute in German Sociology. London: Harper Torchbooks.

Billett, S. (2001). Learning in the Workplace. Sydney: Allen and Unwin.

Leithäuser, T. (1976). Formen des Altagsbewusstseins [Forms of Everyday Life consciousness]. Frankfurt am Main: Campus.

Leithauser, T., & Volmerg, B. (1988). Psychoanalyse in der Sozialforschung [Psychoanalysis in Social Science]. Opladen: Westdeutscher Verlag.

Lorenzer, A. (1970a). Zur Kritik des psychoanalytischen Symbolbegriff [Critique of the Psychoanalytic Concept of Symbol]. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Lorenzer, A. (1970b). Sprachzerstörung und Rekonstruktion: Vorarbeiten zu einer Metatheorie der Psychoanalyse [Language Destruction and Reconstruction]. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Lorenzer, A. (1972). Zur Begründung einer Materialistischen Sozialisationstheorie [Foundations of a Materialist Theory of Socialization]. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Lorenzer, A. (1974). Die Wahrheit der Psychoanalytischen Erkenntnis: Ein HistorischMaterialistischer Entwurf [The Truth of Psychoanalytic Knowledge]. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Lorenzer, A. (1977). Sprachspiel und Interaktionsformen: Vorträge und Aufsätze zu Psychoanalyse, Sprache und Praxis [Language game and Interaction Forms]. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Lorenzer, A. (1981/2002). What is an unconscious phantasy? (T. Schaffrik, Trans.). Retrieved April 30, 2010, from http://bidok.uibk.ac.at/library/schaffrik-lorenzer-work-e.hrml

Lorenzer, A. (1986). Tiefenhermeneutische Kulturanalyse [In-depth Hermeneutic Cultural Analysis]. In A. Lorenzer (Ed.), KulturAnalysen: Psychoanalytische Studien zur Kultur (pp. 11–98). Frankfurt am Main: Fischer.

Lorenzer, A. (2006). Szenisches Verstehen: Zur Erkenntnis des Unbewußten [Scenic Understanding: On Recognition of the Unconscious]. Kulturanalysen: Band 1. herausgegeben von Ulrike Prokop und Bernhard Görlich. Marburg: Tectrum Verlag.

Morgenroth, C. (1990). Sprachloser Widerstand: Zur Sozialpathologie der Lebenswelt von Arheitslosen [Resistance without Language: On the Social Pathology of the Lifeworld of the Unemployed]. Frankfurt am Main: Fischer.

Morgenroth, C. (2010). Die Dritte Chance: Therapie und Gesundung von Jugendlichen Drogenabhängigen [The Third Chance. Therapy and Healing of Young Drug Abusers]. Wiesbaden: Verlag für Sozialwissenschaften.

Negt, O. (1963). Soziologische Phantasie und Exemplarisches Lernen. Frankfurt, Eur. Verlagsanstalt EVA.

Negt, O. (2012). Nur noch Utopien sind realistisch: Politische Interventionen. Göttingen: Steidl.

Negt, O., & Kluge, A. (1981). Geschichte und Eigensinn. Frankfurt am Main: Zweitausendeins.

Olesen, S.H. (1999). Political Economy of Labor—Or: Die Selbstaufhebung des Proletariats als kollektiver Lernprozess? In H. S. Olesen, & K. Forrester (Eds.), Adult Education and the Labor Market (Vol. 5). Roskilde: Roskilde University Press.

Olesen, S.H. (2004). The Learning Subject in Life History—A Qualitative Research Approach to Learning. In M. H. Menna, & A. Barreto (Eds.), A aventura (auto) biographico: Teoria & empiria (pp. 419–464). Porto Alegre: EDIPUCRS.

Olesen, S.H. (2007a). Professional Identities, Subjectivity and Learning. In L. West, P. Alheit, A. Siig Anderson, & B. Merrill (Eds.), Using Biographical and Life History Approaches in the Study of Adult and Lifelong Learning: European Perspectives. Frankfurt am Main: Peter Lang Verlag.

Olesen, S.H. (2007b). Theorizing Learning in Life History—a psycho-societal approach. Studies in the Education of Adults, 39(1), 38–53.

Olesen, S.H. (2009). Oskar Negt and a few other Germans. Lecture at The 6th International Conference Researching Work and Learning. Retrieved from http://www.youtube.com/watch?v=IQrlcFXYgcQ&feature=youtu.be

Olesen, S.H. (2011). Exploracao do sujeito problematico: historia de vide, subjetividade, experiência de vida [Researching the Problematic Subject: Life History, Subjectivity, Life Experience]. Educacao, 34(2), 137–146.

Olesen, S.H. (Ed.). (2012). Cultural Analysis and In-depth Hermeneutics—Psychosocietal Analysis of Everyday Life Culture, Interaction and Learning [Special issue]. Forum for Qualitative Social Research, 13(3).

Olesen, S.H., & Weber, K. (2001). Space for Experience and Learning: Theorizing the Subjective Side of Work. In K. Weber (Ed.), Experience and Discourse: Theorizing Professions and Subjectivity (pp. 27–58). Roskilde: Roskilde University Press.

Prokop, U., Friese, N., & Stach, A. (2009). Geiles Leben, Falscher Glamour, Beschreibungen, Analysen, Kritiken zu ‘Germany’s Next Top Model’ [Exciting Life, False Glamour. Description, Analyses and Critiques of ‘Germany’s Next Top Model’]. Kulturanalysen (Band 10). Marburg: Tectum.

Sennett, R. (1999). The Corrosion of Character. New York, NY: Norton.

Weber, K. (1996). Experiencing Gender: A Psychodynamic Approach to Adult Learning—and a Case of Masculinity and Social Work. In H. S. Olesen, & P. Rasmussen (Eds.), Theoretical Isues in Adult Education (pp. 25–40). Roskilde: Roskilde University Press.

Weber, K. (2007). Gender between Knowledge Economy and Every Day Life: Change or Reproduction? In L. West, P. Alheit, B. Merrrill, & A. S. Andersen (Eds.), Using Biographical and Life History Approaches in the Study of Adult and Lifelong Learning: European Perspectives (pp. 91–108). Frankfurt am Main: Peter Lang.

Weber, K. (2009). Talking about “Tacit Knowledge”: Critical Professionalism or Collective Defenses? In T. Leithäuser, S. Meyerhuber, & M. Schottmayer (Eds.), Sozialpsychologisches Organisationsverstehen (pp. 227–237). Wiesbaden: GWV Fachverlage GmbH.

Weber, K. (2010). Aggression, Recognition and Qualification: On the Social Psychology of Adult Education in Everyday Life. European Journal for Research on the Education and Learning of Adults, 1(1–2), 113–129. doi: 10.3384/rela.2000-7426.rela0016

Weber, K., & Olesen, H. S. (2002). Chasing potentials for a Adult Learning. Zeitschrift für Qualitative Forschung Bildungsgangforschung, 2, 283–300.

Wittgenstein, L. (1953/2009). Philosophical Investigations. London: Blackwell.


Pełny tekst: PDF (English)

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
Ta praca dostępna jest na licencji Creative Commons Attribution 3.0 License.

Licencja Creative Commons
Forum Oświatowe jest wydawane na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

ISSN 0867-0323 ISSN (online) 2450-3452